По мнению идеологов евроцентризма, только те страны, которые поэтапно прошли все эти этапы и периоды, могут считаться вполне зрелыми и развитыми. Как рассуждает российский политолог Сергей Кара-Мурза: «Раз славяне и монголы не знали рабства, а в Китае не было крепостного права, и государственной религии – значит, в цивилизацию им попасть и не удалось, сегодня должны проходить спецкурс обучения у Запада». Многие даже сейчас верят, что Древняя Греция – составная часть и прародительница европейских ценностей. На самом деле Древняя Греция неразрывно связана с культурной системой Востока.

Еще Мартин Бернал напоминал, что греки прекрасно осознавали свою принадлежность к культурному ареалу древнего Востока и высоко ценили то, чему обучились у египтян и финикийцев, первых даже считали своими предками (мифологический, конечно). Даже признание того факта, что древнегреческая демократия имела место быть, не говорить о том, что она идеальна и универсальна и обязательна для повсеместного внедрения, невзирая на особенности и ментальные различия у народов. Как известно из истории, в Древней Греции господствовал рабовладельческий строй и соответственно все демократии и свободы существовали лишь для части населения, а огромное количество рабов было абсолютно бесправно. По-другому говоря, «свободные граждане» жили и процветали за счет эксплуатации и ущемления прав и свобод других людей, «несвободных». Где здесь принципиальное отличие от тех же «восточных деспотии»? И вот эта система государственного устройства  считается образцом для подражания и прививания, зачастую насильственно.

ЕЩЕ ОДНИМ МИФОМ ЯВЛЯЕТСЯ ЭВОЛЮЦИОНИЗМ, СТАВШИЙ ФУНДАМЕНТАЛЬНЫМ ПОСЛЕ ВОСХОЖДЕНИЯ УЧЕНИЯ  Ч.Дарвина «об естественном отборе».  Именно благодаря дарвинизму в преломлении к общественным процессам, страны и народы разделились на развитые и слаборазвитые (т.е. развивающиеся), что в свою очередь привело западного человека к пониманию, что отсталые общества или погибают естественным образом в ходе конкуренции, или становятся зависимыми и эксплуатируемыми, т.е. тут налицо зарождение права на колонизацию и эксплуатацию других менее развитых народов. Это преподносится как закон конкуренции и как естественный закон природы. Здесь уже совсем недалеко до биологического расизма. Ч. Дарвин в связи с уничтожением аборигенов Тасмании высказался следующим образом: «С почти полной уверенностью можно ожидать, что в какой-то период в будущем… цивилизованные расы людей уничтожат и заместят дикие расы во всех уголках земли». Считающие себя передовыми и гуманными европейцы уничтожили сотни миллионов  отсталых в их понимании людей  планеты. Еще  немного усилий, осталось каких-то пару миллиардов народа извести и может радоваться душа белого европейца и американца – планета станет, наконец-то сплошь цивилизованной и культурной. А разве то, что творится в наши дни, на наших глазах под разными предлогами, в том числе, насильно насаждая демократию в собственном европейском исполнении, не является разве истреблением более слабых, эксплуатацией развивающихся государств. И братская Украина – очередная жертва этой теории, этой политики.

Следующий миф – о развитии мира через имитацию Запада, по-другому говоря, как в армейской присказке получается: не можешь — научим, не хочешь – заставим. Думаю, за примерами далеко ходить не надо. К. Леви-Стросс, критикуя евроцентризм выводит: «…Трудно представить себе, как одна цивилизация могла бы воспользоваться образом жизни другой, кроме как отказаться быть самой собою. На деле попытки такого переустройства могут повести лишь к двум результатам: либо дезорганизацию крах одной системы – или оригинальный синтез, который ведет, однако, к возникновению третьей системы, не сводимой к двум другим». Такой синтез ученые видят в бывшем Союзе, Японии и сейчас в Китае. Казахстанские власть и интеллектуальные силы  -  зиялылар – также, ради будущего народа, умерить темпы копирования англосаксонских стандартов и позаботиться о спасительном синтезе, если уж невозможно сохранить национальные особенности. Да, тут, наверно, надо  смотреть правде в глаза: казахи при Аблай хане и при Н.Назарбаеве, как говорят в Одессе – это две большие разницы.

Когда мы говорим Запад имеется в виду, кроме Англии, Германии, Франции, в первую очередь США, потому что она вышла из нутра Европы, давно и во всем обогнала их и им же диктует как и куда идти дальше. Западные же философы Адорно и Хоркхаймер в своей работе «Диалектика Просвещения»  вот как отзываются об организации жизни в самих Штатах: «индустрия культуры, являющаяся, возможно, наиболее изощренной и злокачественной формой  тотаталитаризма».

Простому человеку, чтобы понять речь того или иного политика, толкующего о ценностях демократии, о правах человека, о гражданском обществе, полезно бы иметь представление огерменевтике – древнейшей науке о толковании текстов. Она корнями уходит во мглу времен к легендарному мудрецу Гермесу Трисмегисту – Трижды Величайшему, основателю алхимии. Герметизм означает закрытость. В древности многие тексты писались для узкого, закрытого круга лиц. Например, трактаты Джордано Бруно, Леонардо да Винчи без ключа, особых знании в этой области не прочесть. Также, чтобы уяснить истинный смысл слов, выступлении современных политиков, необходимо определенное умственное напряжение и навыки.

В средние века герметизм сполна использовал Никколо Макиавелли – мыслитель, заложивший основы нового учения о государстве. Говоря и рассуждая о зарождении и применении демократических институтов, мы вынуждены обратить внимание и на трансформацию понятия «государство». Макиавелли первым заявил, что власть держится на силе и согласии. И чтобы добиться согласия населения, власть неминуемо приходит к манипуляции массовым сознанием, чтобы удержаться. По-другому говоря, приходиться сознательно оболванивать собственный народ. А народ такое дело на уровне интуиции понимает и большинство выступлении, обещании (особенно перед выборами) считает словоблудием. Ученые – историки вычислили, что Н.Макиавелли не оригинален, а попросту, «переписал» некоторые труды Платона, Теренция, Ливия, Данте. Теперь сами посудите, насколько искренними могут быть политики и государственные чиновники, если их учителя – наставники с древних времен, учат их не говорить правду. В своем письме от 17 мая 1521 года Н.Макиавелли писал: «Долгое время не говорил я, во что я верю, никогда не верю я ив то, что говорю, и если иногда случается так, что я в самом деле говорю правду, я окутываю ее такой ложью, что ее трудно обнаружить». А ведь современные государственные мужи ничего особо уже и не окутывают, и идут даже на грубую ложь, чтобы только удержаться у государственной кормушки.

Российский политолог С.Кара-Мурза пишет: «…манипуляция сознанием как средство власти возникает только в гражданском обществе, с установлением политического порядка, основанного на представительной демократии. Это – «демократия западного типа», которая сегодня благодаря промыванию мозгов воспринимается как  демократия  — антипод множеству видов тоталитаризма. На самом деле видов демократии множество (рабовладельческая, вечевая, военная, вайнахская и т. д. и т. п.).

Казалось бы, ну, что плохого в демократии?! Все граждане теоретически наделяются равными частицами власти в виде «голоса», по принципу «один  человек — один голос». Во время выборов мы осуществляем свое участие во власти – все равны перед Законом. Но мы-то должны знать, что «равенство перед Законом не означает равенства перед фактом». Граждане, жители страны изначально не равны по имущественному признаку. Имущественное неравенство создает в  обществе «разность потенциалов» — сильное неравновесие, которое может поддерживаться только с помощью политической власти. «Общество двух третей» — это и есть демократия. Страх перед бедными 2/3 сплачивает благополучную часть 1/3 в гражданское общество, делает их «сознательными и активными гражданами». Вспомните древних греков – эллинов с их демократией, там тоже был приблизительно такой же расклад сторон – 2/3 против 1/3. Что изменилось? Обозначения! Там – рабы, здесь – малоимущие; там – свободные граждане, здесь – средний класс.

Надеюсь, читателю более понятны стали истоки той самой демократии, которая постоянно у нас на слуху, что государство при всем желании не сделает всех своих граждан свободными и равными, многое зависит от самого человека, а чтобы хотя бы частично разбираться в политике, а она – часть нашей жизни, необходимо читать серьезные книги, чем убивать свое время за просмотром телепрограмм и интернет – сайтов. Благо, что в советские времена поголовно все научились читать хорошие книги… 

Жексенгали Аташал, Алматы

Сведения об авторе

Мусин Жексенгали Жумагалиевич, 1958 года рождения, окончил Карагандинский государственный университет, филолог-преподаватель. Многие годы работал в Костанайской области педагогом, директором школы. В данное время проживает в Алматы, сотрудничает с республиканским и региональными газетами и журналами. Пишет на темы: история педагогической мысли, культуры, истории, общественно-политическую жизнь страны. 

The post Об истоках демократии западного образца appeared first on Қазақия газеті.

Владимир Вольфович, вот ты вроде бы человек образованный, председатель целой партии, руководитель фракции ЛДПР, вице-спикер Думы РФ, одним словом большой и взрослый человек, а несешь черт знает что!

Вот почитай свои слова: «Во всех новых учебниках в Казахстане – везде антирусские настроения».

Вот здесь маленькая остановочка.  Ну нельзя так бессовестно врать! Или вы там у себя в России несмотря на свои высокие посты совсем сдвинулись по фазе? В каких таких новых учебниках народ волнуется и настраивается против русских? Дайте факты!  Учебники какого предмета (математика или литература, история) кто автор-составитель, какого года выпуска, текст антирусского настроения, страница и т.д.?

Не ищите, не найдете. А значит это ложь и провокация. Не по -мужски как то!

Далее. «Хотя Россия Казахстан не завоевывала, а пришла на помощь, ибо казахов вырезали джунгары. И русская армия выгнала джунгаров в Китай – вот там они сидят. Русский царь направил армию, освободил Северный Казахстан», – это твои слова, Жириновский!

Во-первых, не русская армия их выгнала, а казахские воины разбили наголову этих джунгар, которым Россия помогала пушками, дабы заиметь наши территории. И Китай помогал джунгарам. Но как мы видим, ни хрена у Китая и России не вышло! Потому что, Богу было угодно сохранить казахскую нацию на своей исконной земле.

Во-вторых, не русский царь был тогда, а 2 императрицы — Анна Иоановна и Елизавета Петровна (не считая Ивана VI-го, который правил всего год 1740-41 гг.)

Эти две ваши царицы, несмотря на челобитную Абулхаир хана даже пальцем не пошевельнули, а только после смерти великого Абылай хана активно принялись за колонизацию казахских земель. Абылай и есть тот хан, при котором были разгромлены джунгары. И ни в Китае они сидят, а у вас они сидят в Калмыкской автономной республике.

А теперь, назови мне имя русского царя, который освободил Северный Казахстан? Туда джунгары вообще то не успели дойти. Мы их встретили на востоке и в центральном Казахстане перебили как зябликов!

Я сомневаюсь, что Жириновский в курсе, где находится Северный Казахстан. Ему просто нужно найти повод оккупировать эту область. Я прошу Бога, чтобы эти его мерзкие идеи оставались всегда неосуществимыми фантазиями больного человека.

Далее Жириновский заявляет, что «в Казахстане много городов с российскими названиями: Семиречье. Усть-Каменогорск, Артемьевск, Семипалатинск».

Специально для Жириновского хочу сообщить, что в Казахстане нет города под названием Артемьевск! И города «Семиречье» в Казахстане тоже нет!

Что касается Усть-Каменогорска, то он возник следующим образом:

Из википедии: «В мае 1720 года экспедиция майора Ивана Михайловича Лихарева, снаряжённая по именному указу Петра I, направилась к озеру Зайсан. До озера дошли благополучно, но дальнейший путь по Чёрному Иртышу преградил большой джунгарский отряд. Нападения были легко отбиты, однако двигаться дальше не позволил сильно обмелевший Иртыш. Экспедиция повернула назад.

20 августа 1720 года военный отряд Российской армии прибыл к месту слияния рек Иртыш и Ульба, где начались работы по строительству крепости. Этот день принято считать днём основания города Усть-Каменогорска».

Следовательно в 1720 году эта местность было окуппирована, где веками жили казахи. И сейчас слава Богу здравствуют.

Город Семипалатинск. Из википедии: «Семипалатная крепость была основана царским воеводой Василием Чередовым и его отрядом в 1718 году на 18 км ниже по Иртышу от современного положения города в связи с Указом Петра I о защите восточных земель и строительстве Прииртышских укреплений».

Та же история, что и с Усть-каменоргском. Но эти колонии Российской империи канули в лету с приходом Советской власти, и навсегда вернулись Казахстану, с обретением Независимости.

Владимир Вольфович, ведь никто из казахстанских политиков не кричит по поводу казахских названий российских городов как Орынбор — Оренбург, (бывшая столица Казахстана) Омбы — Омск, Төмен — Тюмень, Астрахан, Томбы — Томск, Сарыат — Саратов и др. А зачем? История так распорядилась и все на этом. Кричать, бить кулаками не надо. На дворе ХХІ век. Всем нам хватит место под Солнцем. И так мы гости в этом бренном мире.

Теперь выводы. Даже будучи уроженцем Казахстана Жириновский ничего не знает о Казахстане и об его истории ровным счетом ничего. Минус российскому государству за то, что оно платит заработную плату такому безграмотному работнику. Минус именно тем российским избирателям, которые на протяжении скольких лет отдают свои голоса такому беспринципному лжецу и двоечнику!

Мой тебе бесплатный совет Владимир Вольфович, перед выступлением подготовься капитально, а то ты и свою безграмотность начнешь сваливать на «низкий уровень» казахстанской школы, которая на свою беду тебя все таки выучила и вывела в люди. Насчет того, что ты выбился в люди я не спорю, но то что ты перестал быть человеком, у меня уже нет сомнений.

Ақберен Елгезек , поэт, редактор  интернет – портала «Ұлт»

The post Мой ответ Жириновскому! appeared first on Қазақия газеті.

Ол сонау жылы Ресейдің президенті болып сайланып, биік таққа атқып шығып отыра қалысымен, иә, неге атқып шықпасын,  ол өзі – дөй спортшы, каратэ дей ме, дзюдо дей ме, солардың біреуінің көйлек-дамбалын  туа киген көрінеді, иә сөйтісімен ол, егер жаңылыспасам: -Жер жүзінің кез келген түкпірінде тұратын орыс онда біреуден жәбір көретін болса, біз оны қорғаймыз! – деп тістеніп, тірі адам атаулыға сұмдық  сұсты ескерту жасаған.

Оның одан бергі анаумынау сестерін теріп айтпағанда, Украинадан Қырым түбегін көкпардың серкешіндей етіп тартып алып, содан соң «Украинада жәбір көріп жатқан» орыстарды қорғауға әскер жіберуге құлшынып, әлгі несінен… Думасынан дереу рұхсат алып, өйдә, Украинаны бассалды емес пе?! Сол кесапаттықтан Тарас пен Леся Украинканың елі      екіге жарылып, ол әскерін қайтарып алғанмен лаңы қалып, әнеки, дүние    жүзін түршіктірген қырғын соғыс болып жатыр!

Ал енді сол…  әлгі… о, есіме түсті – Путин, иә, иә, Путин! Ол спортшы ғана емес, тарихшы екен! Тарихшы болғанда Шығыстанушы екен! Шығыстанушы болғанда — №1 екен! Бұлай деп отырған ойпырмайский себебім: ол өткен аптада  жастардың  «Селигер – 2014» деген жиынына қатысып, сірә, Украина қасіретіне кінәлі болғандығынан шет елдерде  күрт арзандап кеткен абыройын өздерінің ішкі жұртшылығымен,  жастарымен жиі кездесу арқылы қымбаттатып алуды көздеп жүрсе керек, иә, сол жиында біздің президентті  көкке көтере мақтап-мақтап алып: «Ол – кешегі кеңестік әлемдегі ең сауатты басшы! Ешқашан мемлекеті болмаған елде мемлекет құрды!» депті. Мұндайды бұрын өзімізден де естігенбіз, бірақ қалжыңға сырғыта салғанбыз. Сөйтсек, «№1Шығыстанушы» Путин нығыздап айтып, жастарды сенбесіне қоймапты. Мен де ойланып қалдым: Оу! Біздің тарихшы, шешіреші ата-бабаларымыз, арғысын білмеймін, бергі Махмұд Қашқаридан бүгінгі Мәмбет Қойгелдиевке дейінгі тарихшы ғалымдарымыз бүгінгі Қазақстан республикасының орнында ешқашан мемлекет болмағанын, бас-аяғы айшылық жол жеріміздің үңірейіп бос тұрғанын көрмеген бе, білмеген бе?!. Ойпырым-ай, Путин болмағанда ғой, түк білмей, қор боп өтеді екенбіз!..

Айтпақшы, енді есіме түскенін қарашы, осы Путин бұдан  төрт жыл бұрын біздің Астанаға келіп отырып: «Сіздердің президенттеріңіз бәрін нөлден бастады, тақыр жерге мемлекет орнатты» деген болатын. Шіркін, білгенге не жетсін! Бірақ, — әй, осы «бірақ» та қыстырыла береді, — бұл Путинге дейін де: Солженицын, Жириновский сықпытты «шығыстанушылар» болды. Судыр Солженицын дегенің  қазақта баяғыда жер болмаған, Ленин кесіп берген жердегі, солтүстіктегі бес облыс орналасқан жер орыстікі, деп кетсе, бетпақ Жириновский қазақта жалпы жер болмағаны рас деп, лағып жүр. Бірақ (иә, тағы «бірақ»), олардың ешқайсысы: «қазақта мемлекет болмады!» дей алмады. Білмеген соң, қайтсін байғұстар! Ал Путин «білді». Білген соң, әне, айтты. Осыдан кейін оны «№1 шығыстанушы» демей көр!

Ғаббас Қабышұлы, Алматы

The post В. Путин — №1 «Шығыстанушы» екен ғой?! appeared first on Қазақия газеті.

«Бұлары несі?!» деп еріксіз таңданамын. Ол таңданысыма қосарым: алдыңғы жылы және былтыр «Мырзажанның» мерездігі туралы мақалаларым шыққан күні бірнеше оқырман үйіме телефон шалып: — Осында, Алматыда, шіріген бай армяндар бар, солар біздің бір-екі тарихшы ғалымды жарылқап, малғұн Мирзоянды мақтаған мақала жаздырып жүр, сіз соны біліп қойыңыз, — десті. Мен: — «Біліп қоюым» үшін, егер сіз нақты білсеңіз, маған шіріген байдың да, жарылқанған қазақтардың да аты-жөндерін, телефондарын жазып жіберіңіз, — дедім. Олар «ойланайын», «көрейін» деумен тынды.

Иә, Л. Мирзоян 1933 жылдың ақпанында Қазақ өлкелік партия комитетінің бірінші хатшылығына келді. Елді аралап, «Қужақ» — Голощекин шаңырағын шағып кеткен ауыл шаруашылығымыздың жағдайын көрді. Қарт журналшы Мадат Аққозиннің  (ол ақсақал бүгінде бақилық) «Вернуть из забвения» атты кітабынан сол кезге қатысты мына сөйлемдерді келтірейін: «Мирзоян после такого предшественника (Голощекинді айтады, -Ғ. Қ.) явился как спаситель народа. Появилась работа. Отменили карточки на хлеб, его продавали в магазинах за деньги. Начал налаживаться быт людей…».

«Қужақтан» қалған тақырға жіберілген «Мырзажан» ол тақыр-ды келе сала егінге бөктірген жоқ, малға толтырған жоқ. Олай істейтін құлқы да, мүмкіндігі де болған емес. Елдің жағдайын тездетіп, зерттетіп білген Кремль дереу көмектесті: аштық азабын тарта қоймаған республикалардан астық, мал жібертті. Бұл туралы құжаттар бар, бірақ «мырзажаншылдар» оны айтпайды.

Мадат ақсақал мына аталған кітабында Мирзоянның «елге сіңірген еңбегі» неден басталғаны туралы былай деген: «Но на смену массовому голоду пришел массовый арест с расстрелами».

Солай болғаны – баршамызға аян, ақиқат. Ел басшылығында, халық шаруашылығының барлық салаларында жетекші қызмет атқарған азаматтарымыздан кімдер «Мырзажанның» тұсында (1933 — 1938 жылдары) «халық жауы» лақабымен  айдалып, атылып кеткенін білмеймін, ал әдебиет ауылымыздағы бас-аяғы қырық шақты жазушы түгел дерлік қасіретке ұшырады. Он жылға Сібірге  айдалып,  мерзімін өтеп, әйтеуір, отбасына аман-есен оралғандарды атамағанда: Ахмет Байтұрсынов, Мағжан Жұмабаев, Сәкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров, Бейімбет Майлин, Әбдірахман Айсарин, Орынбек Беков, Абдолла Асылбеков, Мәжит Дәулетбаев… атып тасталды. Бұл ақын-жазушылар мен журналшыларды жазалау туралы Кремльден нұсқау түскен жоқ, олар мирзояншылдар жасаған, Мирзоян қол қойып, бекіткен тізімге іліктірілді, 1937-жылдың соңында тұтқындалып, 4-6 ай азапталып, 1938 жылы атылды.

«Ел басшылығында» дегенде, мысалы,  Мирзоянның қалауымен Халық ағарту комиссарлығына тағайындалған Темірбек Жүргенев Мирзоянның аузымен «халық жауы» делініп, қазаға ұшыратылғаны қалай? Себебі: Темкең Қазақстанда іс қағаздарын  мемлекеттік тілде – қазақ тілінде жүргізуді талап етіп, өз құзырындағы комиссариатта айтқанын істете бастаған. Қазақтың музыка өнеріне  көп үлес қосқан сазгер Евгений Брусиловский «Дүйім дүлдүлдер» атты естеліктер кітабында Темірбек Жүргенев мәжілісті қазақ тілінде жүргізетінін, сондай бір  бас қосуда Қарағандыдан келген Борис Орлов комиссардың орысша сөйлеуін  қалағанын айтады. «Жүргеневтің қара көзі ұшқындап   кетті», — дейді автор. — Т.Жүргенов:  — Орлов жолдас, сіз қайда отырсыз? Қазақстанға келдіңіз екен, егер мұнда жұмыс істер болсаңыз, республиканың мемлекеттік тілін білуге міндеттісіз! Әлде, сіз қазақ әндерін де орыс   тілінде зерттемексіз  бе?  — деді». Ол оқиға, әрине, Мирзоянға жетті, ал оған ұлттық намысы бар Жүргеновтердің қажеті болмаған. Менің бұлай деу себебім: И. Сталиннің еңбектерінен оқығандарымның ішінен оның  1937 жылы 5-наурызда БК(б)П Орталық комитетінің пленумында айтқан мына сөзі жадымда:

«…Взять, например, товарищей Мирзояна и Вайнова. Первый из них является секретарем краевой партийной организации Казахстана… перетащил с собой в Казахстан из Азербайджана и Урала, где он раньше работал, 30-40 человек «своих»  людей и расставил их на ответственные посты в Казахстане. Есть, стало быть, своя артель у товарища Мирзояна. Разве нельзя было подобрать работников из местных людей?..  Конечно, можно было… Я его  несколько раз предупреждал, не таскай за собой своих приятелей ни из Азербайджана, ни с Урала, а выдвигай людей в Казахстане, не отгораживайся от местных людей в Казахстане, потому что… — что значит таскать с собой целую группу приятелей, дружков из Азербайджана, которые коренным образом не связаны с Казахстаном? Что значит таскать с собой целую группу приятелей с Урала, которые тоже не связаны с Казахстаном? Это значит, что ты получил некоторую независимость от местных организации, и, если хотите, некоторую независимость от ЦК. У него своя группа, у меня своя группа, они мне преданы… Это значит недоверие местным кад-рам…».

Мирзоянның «құйрығы» 30-40 кісі емес, одан екі-үш есе көп болыпты. Республикамыздың партия, совет атқару комитеттерінің,  прокуратура, сот, милиция, қауіпсіздік органдарының бірінші не екінші басшылары, бөлім меңгерушілері оның ертіп келген дос-жолдастары, яғни жемтіктес-
тері  болған.  Сталиннің атап айтқандарынан аты-жөндерін келтірсем, олар: Бадабашьян, Саакасян, Саркисян, Поузбекян, Айрапетян, Ширазян, Асриян, Саумов, Саркисов, Юсупов, Пинхасик, Свердлов, Киселев, Степанов, Кулиев, Камакидзе, Рзаев…

Бұларға бала-шағасынан бұ-рын бастығының амандығын жатып-тұрып тілейтін бетсіз белсенді  қазекемдерді қосыңыз. «Мырзажан!» деп үкілегендер – солар! Қазіргі ресми есеп бойынша, Мирзоян билеп-төстеген тұста бізде «халық жауы» лақабымен  110 мың адам қамалып, оның 25 мыңы атылған да, қалғаны  10 жылға кесіліп, Сібірге айдалыпты. Бұл – Мирзоян мен оның жемтіктестері және «мырзажаншыл» сатқындар жасаған сұмдық!

Қолына биліктің дізгін-шылбыры тигенде төңірегіне рухани құлдарды – жағымпаздарды жинап алатын, олардан өзін үкілеуді талап ететін, көнбегенді сорлататын, мерт қылатын бейдауа «көсемдердің» бірі – Мирзоян
сынға ешқашан төзбепті. Мысалы, Закавказье өлкелік партия комитетін басқарып тұрғанында, 1924 жылы, өзінің қызметтегі қырсыздығын сынаған «Заря Востока» газетінің сол санын тараттырмай, түгел жинатып алыпты да, өртетіп жіберіпті. Ал 1938 жылдың көктемінде өзін сынаған мақаласы үшін «Правда» газетін республикаға тараттырмай қойыпты.

Енді «Мырзажанның» БК(б)П  Орталық комитетінің Саяси бюросына және  И. Сталинге жазған хаттарына қатысты мына екі дерекке тоқталалық:

«Лимиты», запрошенные руководителями региональных парт-организаций и утвержденные ПБ» (Политбюро,- Ғ. Қ.).

Казахстан. Расстрел — 2346. Высылка — 4403».

(Жиыны — 6749  «Халық жауы». Мирзоянның 1937-жылғы шілденің 11-індегі хатынан. «Лимит» сұраушылар арасында «Мырзажан» алтыншы орында тұр, бірінші орында –  Н. Хрущев).

«Таблица эта явилась сос-
тавной частью приказа Н. И. Ежова по НКВД от 30 июля 1937 г. «Об операции по репрессированию бывших кулаков, уголовников и других антисоветских элементов».

Ежов та «Мырзажан» болған! Ол Мирзоянның «лимитін»: атылатын — 2700, жер аударылатын — 4950, яғни жиыны — 7650 кісі етіп бекітіп берген.

Бұл үзінді орыстың белгілі жазушы-тарихшысы Юрий Жуковтың «Иной Сталин. Политические реформы в СССР в 1933-1937 гг.» деген кітабынан алынды.

Кітапта екінші хат туралы былай делінген:

«13 июля первый секретарь ЦК КП(б) Казахстана Л. И. Мирзоян направил в Москву на имя Сталина шифротелеграмму следующего содержания:

«Во время сьезда компартии Казахстана кандидатура председателя Казахского ЦИК тов. Кулумбетова после длительного обсуждения на пленуме сьезда тайным голосованием была провалена. Основным мотивом отвода и провала был факт перехода в 1919 г. тов. Кулумбетова с оружием в руках на сторону врага. За последние два месяца после сьезда ряд арестованных участников контреволюционной рыскуловской и нурмаковской организации показывают на Кулумбетова как на одного из активных участников этой национал-фашистской организации. Возможно, в ближайшие дни следствие покажет необходимость ареста Кулумбетова. Мы считаем совершенно необходимым освободить Кулумбетова от обязанностей председателя ЦИКа и просим ЦК ВКП(б) утвердить наше предложение об освобождении Кулумбетова от обязанностей председателя ЦИКа. Кандидатуру нового председателя ЦИКа внесем на утверждение Политбюро в ближайшие дни».

Спустя два дня ПБ утвердило предложение Мирзояна. У. Кулумбетов был снят, арестован, расстрелян…».

Алматыдан Мирзоян: «мұнда рысқұловшылдар мен нұрмақовшылдар революцияға қарсы топ құрған», «Құлымбетов ұлтшыл-фашистік ұйымның белсенді мүшелерінің бірі» деп дабыл қағып жатса, оған Кремль, Сталин неге сенбесін.

«Айта-айта Алтайды, Жамал апай қартайды» дегендей, Мирзоянның жауыздығы туралы жазудан шаршай бастадым. Жамал апайға айтылған наздың негізі әзіл болса, менің жазғандарым – біріншіден, қазақты қырғынға ұшыратқан зымиянның істегендерін жұртшылыққа мұрағатжайлық құжат тілімен мүмкіндігімше баяндап беру және екіншіден, біздің басшы шенеуніктердің: «Мирзоян шынында не істеді екен? Ол туралы әртүрлі пікір айтыла бастады, солардың қайсысы оң, қайсысы теріс, соған көз жеткізіп, ортақ әділ шешім жасайықшы!» деуді керек етпей отырған намыссыз, немкетті сиықтарын көрсету.

 (Басы. Жалғасы бар)

Ғаббас  Қабышұлы

The post «Мырзажан» деп мыңқылдай берейік пе? appeared first on Қазақия газеті.

Сонымен қатар, Украина Ресеймен арадағы ақпараттық майданда өздерін «Новороссия» деп жариялаған «Донецк халық республикасы» мен «Луганск халық республикасы» халық жасақтарын («ополченецтерді») Ресейдің қаруландырылып отырғанын дәлелдеп келді. Ал Ресей оны үнемі терістеумен болды. Алайда, бұл жағдай өзінің шиеленісті шегіне 17 шілдеде жетті: бұл күні Донецк облысы аумағында Амстердамнан Малайзияға ұшып бара жатқан жолаушылар ұшағы атып түсірілді. Онда 295 адам қаза тапты. Олардың арасында Нидерланды, Малайзия және басқа да бірнеше елдің азаматтары болды.

Міне, сол күннен бастап «Ресейдің украиндық сепаратистерді қаруландыру» мәселесі халықаралық мәселеге айналды: Украина жағы бұл апаттың орын алуына әлдеқашан террорлық әрекетке көшкен сепаратистік күштердің тікелей қатысы бар екеніне  назар аударып, бірнеше нақты дәлелдер келтірсе,  Ресей оған қарсылық танытты. Бірақ онысы сенімсіздеу болды. Сондықтан  Батыс негізінен Украинаны қолдап, Ресейге санкцияны шұғыл қатайтты. Бұл ұшақтың құлауы Ресейдің ішкі жағдайына да өзгеріс енгізді. Мысалы, РБК daily газетінің зерттеуі бойынша, бұған дейін  Донбассқа әскер кіргізуді ресейліктердің 40% қолдап келсе, ұшақ апатынан кейін олардың саны 26%-ға төмендеген. Ал «Украинаға әскер кіргізуге қарсылардың» саны, керісінше, 45%-дан 58%-ға артқан.  Яғни, апаттан кейін миллиондаған ресейліктер соғыс тажалының қатерін айқын сезініп, бұрынғы «ұлы орыстық» райынан қайта бастаған сыңайлы. Сондықтан, бұл газеттің зерттеуінде көрсетілген «Орыс тілділерге қолдау көрсету мақсатында басқа елге әскер кіргізуге Ресейдің құқы бар» деушілердің саны наурыздағы 58%-дан, шілде айында 43%-ға дейін түскенін − оңды құбылыс деп бағалау қажет. Яғни, ресейліктердің көпшілігі «орыстілділерді қолдау» деген желеумен соғысуға қарсы екендігі белгілі болды.

Сөйтіп, украиндық сепаратизмді қолдай отырып, «оларды астыртын қаруландырушы» деген атақты мойнына іліп алған Ресей жағы «өз әуенін» өзгерте бастады. Олар алғаш рет Украинадағы соғыс жүріп жатқан аймақтың тұрғындарына өз тарапынан «гуманитарлық көмек» қолын созуға шешім  қабылдады. Оның бір себебі деп, Украинадан Ресейге ауа көшкен босқындардың саны тым тез көбейіп, ол онсыз да қиын жағдайға ұшырай бастаған Ресей экономикасына салмақ сала бастағанын айтсақ болады. Әсіресе, халқы тығыз орналасқан, жұмысқа бәсекелестік жоғары орталық өңірдің тұрғындары белсенді наразылық таныта бастаған соң, Ресей босқындар легін алыс Сібір жеріне қарай бұруға әрекеттенуде. Сөйтіп, Ресей «гуманитарлық көмек» арқылы өзі үшін маңызды бірқатар мәселелерді шешпекке әрекеттенуде, ол:

1) Босқындар легін тоқтату;

2) Алғашында,  Ресей Қырым түбегін алғанда дәл сондай сценарийдің Шығыс Украинада да қайталануы мүмкін екеніне қатты сеніп қалған, сөйтіп, «ондайға бармаңдар!», «референдум өткізбеңдер!» деген Путиннің ескертуіне қарамастан соғысты бастап кеткен, аты бар, заты жоқ «новороссиялық» қандастардың алдында айыбын өтеу – «Ресей сіздерді ұмытқан жоқ» дегенді білдіру;

3)  Әлемдік қауымдастық алдында Ресейдің биылғы жыл бойына жүргізген қатаң неоимпериалистік саясатына біршама жылымық енгізу. Сөйтіп, болашақта болуы мүмкін бұдан да үлкен санкциялардың алдын алу;

4) Осыған дейін мойындалмай келген Украина билігіне «үнсіз мойындауды» сездіру, енді олармен келіссөзден сырт қала алмайтынын ұққандарын ұқтыру;

5) Күннен күнге құлдырай бастаған Ресей билігінің беделін құтқару;

6) Украинаға ашық  конфронтацияға барудан бас тартқан «одақтастарының»  (Белоруссия, Қазақстан) ыңғайына тым қарсы келмеу, құрдымға кетуден сақтану;

7) Мұздай қаруланып алған соң, көздеріне қан толып, жасаған қылмыстары асқынып, кез келген келіссөздің заңдық шеңберінен шығып кеткен «ополченецтердің» ендігі әрекеті ешкімге абырой әпермейтінін, ал Украина өз заңдары бойынша «қылмыскер» болғандармен ешқашан келісімге келмейтіні анықталғаны және т.с.с. көптеген басқа себептерді атауға болады.

Бұл жерде Украинадағы жағдайға еш қатысы жоқ бір оқиғаны атап кетуге тура келіп тұр. Ол − сол екі арада Белоруссия мен Қазақстан Президенттерінің Ресей мен Украинаны бітімгершілікке шақыруға әзір екендіктерін білдіруі. Ол туралы Александар Лукашенко «Украинаны келіссөзге шақырдық, енді күтеміз» деп мәлімдеді. Бұл мысалдан бұл елдердің президенттері Украинаны әлі де бұрынғы − Кеңес одағы кезіндегідей «дос» санайтындары білініп тұр.  Бірақ Украина үшін ол «достықтың» келмеске кеткені көп ұзамай анықталды. Себебі, Еуроазиялық экономикалық одақ құрған бұл елдің басшылары Украинадағы азаматтық соғыстың басталуына «Украинаның ондай достықтан бас тартып, Еуропаға ұмтылысынан» туындағанын ұмытпағандары жөн еді. Сондықтан болар, Украина ол кездесуге келмеді, үнсіз қалды.

Бастапқыда Украина Ресейдің гуманитарлық көмегінен үзілді-кесілді бас тартты. Ол туралы ақпарат құралдары жеткілікті дәрежеде жазды.  Біздің ойымызша, Украина билігін «сескендірген» мынадай факторлар болса керек:

1) Шығыс Украинадағы соғыс қимылдарын жүргізіп жатқан «ополченецтердің» әскери қуаты елдің Қарулы Күшіне төтеп бере алғандығы! Ал, ол, Украина билігінің ойынша «Ресейдің әскери мамандарды жіберуімен» және «оларды қаруландыруымен» тығыз байланысты. Сондықтан олар бұл көмекті «ополченецтерді қолдау» әрекеті деп бағалады. Шынында да, егер, Ресейде жасақталған 280 «КамАЗ» жүк машиналарының әрқайсысында екі жүргізуші болса, тым болмағанда, олардың біреуі диверсиялық, соғыс жүргізу дайындығынан өткен «жүрек жұтқан» болса, онда ол Украина әскеріне оңай тимес еді, қаншама жауынгердің ажалына септігін тигізген болар еді…  Онсыз да қазірдің өзінде Украина әскерінің шығыны 2000 жауынгерге жуықтап қалғанда – бұл сақтық шаралары үшін Украинаны жазғырудың өзі артық.

2)  Украина бұны «кезекті арандату» деп қауіптенді. Шынында да, украиналықтарда «гуманитарлық көмек» колоннасына содырлар шабуыл ұйымдастырып, оны «Украина әскерінің әрекеті» деп, соңынан оны желеу етіп, Ресей Украинаға соғыс жариялауы мүмкін» деген қауіптің болғаны рас.

3) Бұл ақпараттық майданда Ресейдің Украинаны ұта алмағанын көрсетті. Себебі, Ресейдің гуманитарлық шарасына бүкіл әлем сенімсіздік танытты. Сөйтіп, бұл шара жер шарының барлық түкпірінде бейтарап әрекет ететін Халықаралық Қызыл крест пен Жарты ай Комитеті араласқан соң ғана іске асты. Тек содан кейін ғана Украина автоколонналарды қабылдап, оларды қатаң бақылаудан өткізіп,  бейбіт тұрғындарға үлестіре бастады.

Қорыта келе айтарымыз, Украинадағы жағдай әлі де шиеленісіп тұр. Украинада «терроршылар» деген атқа ие болған «ополчение» Украина әскерімен соғыста жанкештілік танытып жатыр. Дегенмен, Ресей осы гуманитарлық қадамы арқылы Украина тұтастығын мойындайтынын білдірді. Оның дәлелі ретінде Берлинде Германия мен Францияның араласуымен Украина мен Ресейдің Үкімет басшыларының арасындағы келіссөзді айтуға болады.

Иә, бүгін ол келіссөздер нәтижесіз аяқталуы да мүмкін. Бірақ, ең маңыздысы – келіссөздің басталғаны! Және де, осы «көмектен» кейін «ополчение» де ойлана бастары анық −  оның қатарына не өз еркімен, не қарудың күшімен кірген кездейсоқ азаматтар бұл жерде «Қырым сценарийінің қайталануы мүмкін еместігін» ұғып, одан қорытынды шығарар. Мүмкін, олар «Ресейдің ұмытқанына» көздерін жеткізер. Бұл сөздің жаны бар сияқты, себебі қазір ақпараттардан «ополчение» мүшелерінің Украинадан сытылып кету әрекеттері туралы жиі айтыла бастады…  Сол дұрыс, бұл да болса «аман қалған бір өмір», «бейбітшілікке бір қадам»!

Әбдірашит Бәкірұлы, Алматы

The post Ресей ізгілік көмегімен беделін құтқармақ… appeared first on Қазақия газеті.

Жыл сайын «Тамыз бүлігі» күндері билік басылымдары жақ ашпайды, үндемейді. Не себеп?  Не сыр бар? Біле білсе, тәуелсіздіктің туының желбіреуін жақындатқан осы оқиға емес пе?  Қазіргі билікте отырғандар мен байлыққа ие болғандардың, басқарушылардың бүгінгі жарқын күнге жетуін жақындатқан «Тамыз бүлігі» емес пе?

Сол күндері  Президент Назарбаев қандай күй кешті?  Оның жанында кімдер болды, оны кімдер қолдады?  Компартияның сенімді өкілдері  -  19 облыс пен Алматы қаласының бірінші хатшылары бүлік кезінде өздерін қалай көрсетті? Назарбаевпен бірге болды ма, әлде Мәскеуден нұсқау алып отырды ма?  Әлі күнге дейін бұл жөнінде Назарбаев еш жерде ашып айтқан емес.  Бұл сұрақтардың жауабы үлкен құпия емес. Оның айтылмау себебі  -   бұл құпияларды ашу бүгінгі биліктегілер үшін тиімді емес, бүлікті қолдағандар көп ұзамай Қазақстанның тәуелсіздігі үшін «күрескендер» болып өзгеріп шыға келді. Қазір олар «елге еңбегі сіңген ардагерлер», «мемлекет қайраткерлері».

Біздің білетініміз  -  облыстың бірінші хатшылары түгелдей «Бүлік комитетін» қолдады, қолдап Мәскеуге жеделхаттар жіберді. Назарбаевқа келетін болсақ, «әліптің артын бағып», қай жағы жеңеді, сол жағына ауатын бағытты ұстады. Кравчук, Ақаев сияқты бірінші күннен бүлікке қарсы екенін білдіре алмады.

Ал Қазақстанның коммунистері ше? Олар  өз жетекшісі Назарбаевтың қасынан табыла алды ма? Биліктің өзі туғызған «Единство», «Лад» сияқтылары ше? Ешқайсысы Назарбаевқа қолдау көрсете алмады, теріс айналып кетті деуге болады.  Қолдау көрсеткен  билік әлі күнге дейін өзінің дұшпаны санайтын «Азат» қозғалысының  мүшелері ғана болды. Бұл жөнінде Батырхан Дәрімбет өзінің «Азат» қозғалысы» кітабында былай дейді:

«… Біз Мәскеуде басталған бүлікті сол күні таңертең шетел радиоларынан білдік. «Азаттың» Үйлестіру Кеңесі шұғыл түрде сағат 11-00-ге шақырылды. Осы шағын кеңесте М. Есенәлиевке Президентпен кездесіп, болып жатқан уақиғалар туралы ақылдасу тапсырылды. Егер қажет болса, «Азат» мүшелері Президентті қорғауға дайын екенін білдіріңіз дедік. Михаил Иванович сол күні түстен кейін Президентпен кездесіп, біздің сәлемімізді жеткізді. Алматы қалалық, басқа облыстық бөлімшелерге шұғыл хабар берілді. Егемендікті қорғау үшін «Азат» мүшелері барлық жерде сақадай-сай тұруға тиіс болды.

«Азат» газетінің редакциясы бұл кезде газеттің шұғыл нөмірін шығарып жатқан болатынбыз. Мәскеуде, Ресейдің басқа да жерлерінде болып жатқан оқиғаларды біз «Азаттық» радиосынан тікелей тыңдап отырдық. 19-20 тамыз күндері газетті дайындап, бастырып, жарыққа шығардық. «Бүлікшілер» деген айдармен шыққан бұл газет 20-тамыз күні кешкі сағат 8-де түгелдей дайын болды. 21 күні таңертең саудаға түсті. Орынбасарым Жұмаш Кенебай екеуміз бір тәулік бойы баспаханадан шыққан жоқпыз..

.. Осы бүлік алдында 14 тамыздан бастап бір топ «Азат» мүшесі (Жасарал Қуанышәлі, Орал Сәулебай, Қазыбек Омаров, Серік Есімбеков) дайындалып жатқан Одақтық шартқа Қазақстанның қол қоймауын талап етіп аштық жариялады…»

20 тамыз күні «Азаттың» Үйлестіру Кеңесі «Азат» қозғалысының елімізде төтенше жағдайдың енгізілуіне байланыс-
ты мәлімдеме жариялап, онда «..ат төбеліндей шағын ғана топ шын мәнінде әскери төңкеріс жасады»,  «…«Азат» қозғалысы Қазақстан заңдарына сүйене отырып жұмыс істейтінін, ел басына төтеннен төніп отырған ауыр жағдайда барша прогресшіл  күштердің республика Президенті ұстанған  бағытты қолдайтынын атап көрсетеді» деп мәлімдеді.

«Бірақ осы екі күнде кімнің кім екені белгілі болды» деп жазды Б. Дәрімбет жоғарыда аталған кітабында.  «Президент бірінші күні бүлікшілерді қолдағандай болды, екінші күні аздап олардан бой тартқандай кейіп танытса, үшінші күні ғана бүлікшілерден бойын аулақ салды. Республикалық газеттер бүлікшілердің жарлықтарын басып, қазақ телевизиясы олардың өзін сөйлетіп таза масқара болды» (26-27 бет). «Оңтүстік Қазақстан облысының 1 хатшысы С. Терещенко М. Горбачевтің портретін далаға лақтырды, В. Храпунов ТЖМК-і қолдап сөз сөйледі».

Қызылорда облыстық «Азат» қозғалысының мүшелері 20 тамыз күні облыс халқына мынадай қазақ-орыс тілдерінде үнпарақтар таратты:

ҚЫЗЫЛОРДАЛЫҚТАР  МЕН  БАРЛЫҚ  ОБЛЫС  ХАЛҚЫНА:

«Азат»  азаматтық қозғалысының облыстық бөлімшесі, еліміз үшін осы бір тағдырлы кезеңде азаматтарды заңды сайланған халық өкіметі институттарын қолдап, Қазақстан Президенті Н. Назарбаевтың төңірегіне топтасуға, республиканың Конституциясы мен мемлекеттің егемендігі туралы Декларациясына адалдық жасауға шақырады.

Еліміздің көптеген аймақтарында жаңа орталық өкіметке азаматтық бағынбаушылық басталып кетті. Біз оларды қолдаймыз, себебі заңды түрде сайланған ССРО Президенті өз қызметін орындауға қайтып келуі тиіс. Қандай да бір болмасын, кімнен болмасын Конституцияға қарсы қимылдар демократияның іргетасын шайқалтуға, адамның жеке құқына нұқсан келтіруге, болжауға  болмайтын жағдайларға әкеліп соқтыруы мүмкін. Дәл қазіргі сәтте, диктатура мен реакцияның шабуыл қатері, демократиялық процестердің тұқыртылып, ұлттық сана-сезімнің жаңа балауса жапырақтары тұншықтырылу қаупі басталды. Сондықтан да, біз шұғыл түрде ССРО халық депутаттарының кезектен тыс съезін, Қазақстан парламентінің төтенше сессиясын шақырып 19 тамызда болған оқиғаға әділ баға берілуін талап етеміз.

ДИКТАТУРАҒА   -    ЖОЛ  ЖОҚ!

ЗАҢДЫ  САЙЛАНҒАН   ҮКІМЕТТІ  ҚОЛДАЙМЫЗ!

Қызылорда облыстық «Азат»  қозғалысы.

ОБРАЩЕНИЕ:

ко всем кзылординцам  и жителям  области

Кзыл-Ординское областное отделение ГДК  «Азат» в этот переломный для страны момент призывает сограждан поддержать законно избранные институты народовластия, сплотиться вокруг президента Казахстана Н.А.Назарбаева, сохранять верность Конституции Республики и Декларации о государственном суверенитете Казахской ССР.

В ряде регионов страны начались акты гражданского неповиновения новой центральной влас-
ти. Мы выражаем поддержку их участникам. Законно избранный Президент СССР должен вернуться к исполнению своих обязанностей. Всякие антиконституционные действия, от кого бы они не исходили, ведут к подрыву демократии, ущемлению прав личности, чреваты непредсказуемыми последствиями.

В эти минуты, когда нависла угроза наступления диктатуры и реакции, свертывания демократических процессов, заглушения ростков национального самосоз-
нания, мы требуем незамедлительного созыва внеочередного Съезда народных депутатов СССР, чрезвычайной сессии парламента Казахстана, с тем, чтобы они дали правовую оценку событий 19 августа.

НЕТ  -  диктатуре!

ДА  -  законно избранной влас-ти!

Кзыл-Ординское областное отделение ГДК  «Азат».

Бұл үнпарақтарды  және «Азаттың» 9 папкадан тұратын іс-қағаздарын  1995 жылы облыстық мұрағат мекемесі мен мұражайына тапсырдым. «Тамыз бүлігінің» сабақтарын ұмытқандар, оны ұмыттырғысы келетіндер елді басқарып отыр. Қасындағы көрші елдерде бүлік ұйымдастырғыш мемлекет қайтадан сол әдетіне  бастады. Соны біліп отырсақ та, сол көршімен одақ болып отырмыз.

С.  Жүсіп

The post «Тамыз бүлігінің» сабағын кім ұмытты? appeared first on Қазақия газеті.

Қазақстан мен Ресей Үкіметтері арасындағы (10.12.1994ж.) «Байқоңыр» кешенiн жалға алу шартында: “Комплекс «Байконур» передается в аренду на 20 лет. Срок аренды будет продлен на последующие 10 лет, если ни одна из Сторон не заявит путем письменного уведомления о своем намерении расторгнуть настоящий Договор не позднее чем за 6 месяцев до истечения срока его действия” деп жазылған. Яғни, екі жақты қол қойылған құжат бойынша жалдық мерзім биылғы жылдың соңында тәмамдалуы тиіс. Алайда, Ресейдің ғарыш мамандары өткен ғасырдың сонау елуінші жылдары салынған ескі үлгідегі сынақ-ұшыру құрылымдарын жаңа заман талабына сай қайта жарақтандырып, оның экономикалық табысын көру үшін кемінде жарты ғасыр уақыт қажеттігін ашып айтты. Осы бағыттағы ғылыми-техникалық негіздемелерді алдын-ала сараптамадан өткізген ресейліктер еліміздің жоғарғы атқарушы билігі тарапынан келісім уақытын мерзімінен бұрын қайта қарауды сұраған сынды. Бұл бастаманы отандық ғалымдарымыз да толығымен құптап, екі жақты бәтуа мемлекет басшыларының “Байқоңыр кешенін тиімді пайдалану бағытындағы Қазақстан Респуб-
ликасы мен Ресей Федерациясы арасындағы ынтымақтастықты дамыту жөніндегі” Келісімге (09.01.2004ж) қол қоюымен тиянақталғанын білеміз. Бұрынғы уағдаластықтарды жаңаша рәсімдеудің нәтижесінде  ғарышжайды бірлесе  пайдалану уақыты 2050 жылға дейін ұзартылды.

Бірақ біздің ел аса улы сұйықтарды отын түрінде тұтынатын бүгінгі “Протонның” орнына жанармаймен (кислород пен керосин) қоректенетін жаңа үлгідегі «Ангара» зымыран тасымалдағышының жобасын Байқоңырға бейімдеп жасау талабын қойды. Міне осылайша, қазiргi заманғы ғарыш технологиясын әзiрлеу бағытындағы «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Бәйтерек» ғарыш зымыран кешенін құру туралы Келісім” (22.12.2004ж) бекіп,  ортақ мүдде тұрғысында Қазақстан мен Ресей арасындағы “Бәйтерек” бірлескен кәсіпорны ұйымдастырылған еді.

Қалжасы қалың құжаттың үшінші бабын қарасақ: «Бәйтерек» ғарыш зымыран кешенiн құру және оны одан әрi пайдалану мақсатында «Бәйтерек» Қазақстан-Ресей бiрлескен кәсiпорны» акционерлiк қоғамын тепе-теңдiк қағидаттарында  құрады. Қазақстан тарабынан құрылтайшы болып – Қаржы Министрлігінің мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті, ал Ресей тарабынан құрылтайшы ретінде — «М.В.Хруничев атындағы ғарыштық ғылыми-өндiрiстiк орталығы» — мемлекеттiк бiртұтас кәсіпорны әрекет етедi. «Құрылтайшылар бiрлескен кәсiпорынның жарғылық капиталына әрқайсысы 200 мың AҚШ доллары мөлшерiнде ақшалай қаражат енгiзедi» деп жазылса, келесі тармағында:  «Қазақстан бiрлескен кәсiпорынға негiзгi борышты өтеу үшін  0,5 сыйақы ставкасы бойынша 4 жылдық жеңiлдiктi кезеңмен 19 жылға 223 миллион АҚШ долларына баламалы сомада бюджеттiк кредит беретіні және жобаға қызмет көрсету жөнiндегi агент міндетін  орындау «Қазақстан Даму Банкi» акционерлiк қоғамына тапсырылатындығы»  мақұлданған.

Бірлескен акционерлік қоғамының негізгі міндеті адам өмірі мен қоршаған ортаға тигізетін экологиялық зияны  басым амил мен гептил сынды аса улы химиялық отын түрлерін тұтынатын ескі зымыранды алмастыратын заманауи құрылым қалыптастыру болатын. Өйткені, ғаламшар аралық кеңістіктің кез-келген нүктесіне түрлі бағыттағы жер серіктері мен басқа да ауыр жүктерді жеткізуге арналған зымыранның бұл түрін ресейліктер коммерциялық негізде жиі пайдаланып жүр.

Бірақ, апатқа ұшыраған соң бүтіндей бүлінуіне байланысты іске жарамсыз күйінде қаңырап қалған алып кешен мен 70 нысанға қоса басқа да қосымша 12 техникалық жүйені ресейліктердің есебінен шығарып алып, жасалынған жобаға сай қайта қалпына келтіруге қазына қорынан қыруар қаржы қарастырылуы қажеттілігі және жаңаша жасақтаудың жүгі бес батпан болатындығын байқоңырлық басшылар бұрыннан білгені белгілі. Алайда, олар жайсыз жағдайларды шенді шекпенділерге дер кезінде жеткізе алмай тілін тістесе керек, уақыт өте келе ішіндегі мұңын ақтаруға кірісті. Бірақ бұл кезде бәрі кеш еді. Себебі осы мұғдар аралығында қаншама қаражат жұмсалып, біраз шаруалар атқарылған-ды. Президенттердің батасымен мақұлданған аса ауқымды мега жобаны кемшіліктеріне байланысты дереу тоқтатып тастауға басқалардың құзіреті жүрмейтіні даусыз. Десе де тараптардың қытығына тиетін қолайсыз әңгімені бірінші бастаған осы ғарыштық саланың жетекшілігіне (2007ж.) аталмыш акционерлік қоғамның бас директорлығы (2005ж.) қызметінен ауысып келген қос жұлдызды ғарышкер Талғат Мұсабаев.

«Те, кто готовил с нашей стороны данное соглашение, конечно,  мало понимали вообще в ракетно-технической технике и тем более в создании таких мегакрупных проектов, как Байтерек. Были допущены серьезные ошибки, которые привели к тому что, например, в соглашении о Байтереке не заложены никакие меры ответственности со стороны Российской Федерации. Россия фактически не имеет никаких рисков в создании данного комплекса, не финансирует, не представляет никаких гарантий. Было очень сырое соглашение со стороны Казахстана, тех специалистов, которые готовили данное соглашение». «Конечно,  сегодня эти все противоречия и недоработки вылезли наружу. Мы имеем ряд огромных проблем при создании этого ракетного комплекса. В частности одной из самых больших трудностей является то,  что финансирование, согласно соглашению, осуществляется только с казахстанской стороны и (…) только за счет бюджетного кредитования. Сегодня немножко смешно и, конечно, печально выглядит то, что совместное предприятие Байтерек оно уже должно банку какие-то проценты и тому подобное. Еще не построили, а уже должны. Нужны гарантии от России того, что этот комплекс будет построен и не будет забыт в степи, как памятник бесхозяйственности», -  деді (тұп нұсқаны тәржімаламастан таратқанда) ол осыдан екі жыл бұрын агенттіктің жылдық қорытындысына байланысты ұйымдас-
тырылған басқосу барысында.

Үш жақты ынтымақтастық қажет деді

Ұзақ жыл түрлі салалық ведомстволардың құрамына жиі ауысып, кейіннен Білім және ғылым министрлігінің еншісіне берілген аэроғарыштық комитетінің бұрынғы басшылығының қателіктерін шұқып көрсеткен жаңа жетекшінің дәлелдері күн өткен сайын расталып, ақыр соңында екі жақ жобаның қайта қаралуын кұптады. Нәтижесінде тараптар «Бәйтерек» ғарыш зымыран кешенін «Зенит» зымыран тасығышы негізінде құрылымдаудың жоспарын зерделеп, жалдық құрамға алынған тиісті нысандарды мүлік иесіне кері қайтару және пайдалануға қажет нормативті құқықтық, техникалық, әкімгерлік құжаттардың топтамасы нақтыланған.

- Алайда бұл жобаны тиімді жүзеге асыру үшін Қазақстан, Ресей және Украина елдерінің үшжақты ынтымақтастығы қажет, — деді биылғы мамыр айында орталық коммуникациялар қызметіндегі брифинг барысында ұлттық ғарыш агенттігінің төрағасы Талғат Аманкелдіұлы. — Осыған байланысты мүдделі мемлекеттің ғарыштық сала басшыларының кездесуін ұйымдастыру жоспарланып, жұмыстар жүргізілуде.

Қазақстан мен Ресей мемлекеттері мақұлдаған бұл бастаманың да баянды боларына күдік келтірушілер көп. Себебі, бұл зымыран тасығыштық кешеннің тізгіні украиналықтардың қолында. Славян тектес екі мемлекеттің қалыпты қарым қатынасы кезінде белгілі бір бағыттар белгіленіп, басымдықтар бекітілген. Келісімнің қадамдарын еуропалық одақты қолдаушыларға қарсылық көрсетудің дау-дамайын қиян-кескі ұрысқа айналдырған солақай саясаттың соғыстық сипаты тұсап тұр. Шабуылды шайқастар түбінде тоқтағанымен ашу мен ызаның қашан тарқайтындығы жаратқан иеге аян. Дербес экономикалық ұстанымы бар тәуелсіз жұрттың халықаралық деңгейде мойындалған шекарасына нақақтан шабуыл жасап, бір бөлігін еріксіз оқшаулау арқылы құрамына қосқанын халықаралық қауымдастықтың айыптағанын білеміз. Орыс тілділердің саны көп қалаларға басбұзарларын жіберу арқылы қарапайым халықты арандатқан ресейлік басшылардың әділетсіз әрекетіне кіжінген кекілділер ғарыш саласындағы ынтымақтастыққа мүлде нүкте қойса оңбай ұтыларымыз айдан анық. Себебі кешеннің ғылыми-техникалық әлеуетін мемлекеттің мақсат-мүддеге сай тиімді пайдаланудың болжамды сәті екінші мәрте уысымыздан сусып түспек.

“Бәйтеректің” басталуы Байқоңырдағы ресейлік әскери құрамалардың уақытша қызмет атқарған азғана бөлігі толықтай таратылуымен тұспа-тұс келгенін қайтерсің?! Отандарына көшпей қалған жұмыссыз жандардың сынақ және құрастыру алаңдарынан жинақтаған тәжірибелерін жастарға үйрету қажеттілігіне орай біраз адамды сол кездің өзінде 100 және одан да жоғары жалақы төленетін қызметтерге қабылдағанына қандастарымыз қапаланған күйінде қызғанышпен қараған. Жауапты жұмыстарды жүйелі жүргізуі тиіс таңдаулылардың кабинеттерінен шықпай мемлекеттің қыруар ақшасын қалтасына басқан тоңмойындығына ашуланған азаматтарымыз кейіннен “мемлекет басшылары бекіткен тұғыр тастың маңайы тым-тырыс, құрылыс қашан басталады?” – деп мазасыздана бастағаны бар. Себебі ғарышжайдың жарты ғасырлық мерей тойына (02.06.2005ж) арнайы келген ел басшыларының сапарында осы тұсқа “Бұл жерде Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаев пен Ресей Федерациясы Президенті В.В.Путин “Бәйтерек” ғарыш зымыран ұшыру кешенінің алғашқы тасын қалады” – деп жазылған ескерткіш тақта орнатылған-ды.

Алайда, тынымсыз тірлікпен түрленуі тиіс бұл маңайдың қазіргі кезде қаңырап қалғанын көресің. Бірнеше мыңдаған шақырымға созылған құла дүздің бір пұшпағындағы украиналық зымыран кешенін қазақтардың қабылдауы қиын. Себебі, жұт жеті ағайынды дегендей, алдыңғы аптаның соңында ресейлік ресми құрылымдардың дерегіне сүйенген отандық бұқаралық ақпарат құралдары жұлдызды шаһар мен ғарыш айлағындағы маңызды нысандарды күтіп ұстау шығындары мен қызметкерлерге төленетін ақы үшін 2016 жылғы федералдық бюджет жобасында жоспарланғаннан әлдеқайда аз қаржы қарастырылуына байланысты жалдық сипаттағы өңірдің болашағы бұлыңғырланатындығын жарыса жазды.

Расында орманды алқаптың арасында жаңа заманға ла-йықталған ғарышжай құрылысын бастаған көршілеріміз ақшаны бізге емес өздеріне бөлетіндігі нақтыланса, зымыран кешенін қайта қалпына келтірмек түгілі жүз мыңға жуық тұрғыны бар құлыптаулы қала мен іргелес екі елді мекендегі жиырма мыңнан астам қазақстандықтардың тағдыр талайы қыл үстінде қалатындай. Демек, әл-әзірге бағымыз болар “Бәйтеректің” болашағын ауыз толтыра айтпағанда “Байқоңырдың” ертеңі ертегі елесіндей.

Нұрлан МЕРАЛЫ, Астана қаласы

The post «Бәйтерек» – бағымыз болмады… appeared first on Қазақия газеті.

В данной статье предпринята попытка отразить  уже существующий опыт развития образования в Казахстане, который является подлинно  миротворческим по характеру технологий и по своей сути. Важно рассматривать философию образования в контексте духовного возрождения казахстанского общества.

Образование в современном  поиске новых обучающих  технологий, как  самого надежного и проверенного педагогикой  универсального способа  воспитания личности, нацеленное на постижение  подлинной сути человека, на самопознание, на стремление самосовершенствоваться, является поистине задачей миротворческой, а значит, созидательной. Творить и созидать  можно только во имя. Во имя чего или кого? Здесь  выстраивается  бесконечная по своей природе система парадигм: от субъективного, частного, индивидуального, ограниченного, относительного до объективного, универсального, безграничного, вечного.  В центре остается Человек и Мироздание, Человек и Творец. Это так просто – жить в согласии с окружающим миром, соответствовать высокой морали, которую завещали великие учителя во имя осуществления  нравственных идеалов. И сподвижники высоких принципов  принимали самые тяжелые жизненные обучающие уроки, чтобы явить человечеству образцы, как может себя человек возвысить, стать учителем, потому что каждый из них  осознавал себя  вечным учеником, старательно постигаю-
щим духовно–философское  и историко–литературное наследие человечества.

В современной педагогике уже  имеется достаточно большой наработанный опыт, благодаря совместным плодотворным  усилиям  международных миротворческих Организаций, таких как ЮНИСЭФ, ЮНЕСКО и др. общественных организаций на государственном уровне с привлечением фундаментального научного-практического арсенала, созданного крупными учеными современности, таких как  Ш.Амонашвили, Д. Маллаев и др, которые стоят у истоков создания концепции гуманной педагогики на основе духовных и нравственных ценностей.

Это свидетельствует о том,  что на фоне противоречивых,  порой далеких от гармоничных и созидательных идеалов, политических и социально–экономических коллизий,  в образовательной системе происходит целенаправленная уникальная работа по возрождению нравственных основ человеческого бытия на благо будущего, потому что программа по воспитанию детей и молодежи в духе дружелюбия, открытости, миролюбия и согласия, а главное – человеколюбия, сострадания и милосердия уже живет, работает, распространяется и вдохновляет не только педагогов, воспитателей, но и лидеров государств, и всех членов общества, кто откликается на зов души — Кто я? В Чем смысл жизни? Если человек, о котором гениальный поэт 19 века  В. Жуковский,  учитель А. Пушкина, сказал,  что при мысли  великой, что я — Человек, всегда возвышаюсь душою, стремится к самопознанию, самосовершенствованию – значит, будущее имеет перспективу света, добра и красоты. Показать всему подрастающему поколению этот истинный путь, единственный и праведный, построенный на основе общечеловеческих ценностей, призвана Миротворческая образовательная программа, начавшая свою деятельность 2005 году в республиках Северного Кавказа.

Возрос интерес к просветительскому наследию лучших представителей казахской интеллигенции 19 века. Это плеяда «цвета и гордости» нации: Чокан Валиханов,  Ибрай Алтынсарин,  Абай  Кунанбаев,  Шакарим Кудайбердыев и др., которые беззаветной преданностью традициям и культуре свое-
го народа внесли неоценимый вклад в создание и развитие дружеских отношений между двумя нациями — русскими и казахами, а значит и всей этнической частью населения, проживающей на территории Казахстана.

Глубокий воспитательный смысл в формировании духовно-нравственных приоритетов для учащихся содержится в раскрытии творческой лаборатории  Абая  Кунанбаева,  как поэта и мыслителя. Когда дети внимают захватывающим рассказам учителя о творчестве Абая, они погружаются в атмосферу драматических коллизий  биографии великого поэта-философа, лейтмотивом творчества которого была идея осознания себя человеком — созидателем вселенского масштаба. Отсюда пробуждается тот самый пытливый интерес к  непохожим культурам Запада и Востока. И когда вдохновенное слово учителя раскрывает перед учащимися мир сложнейших научно-творческих исканий Чокана Валиханова, природу его  одухотворенной бескорыстной дружбы с российскими учителями-учеными, как Семенов-Тян-Шанский, Ф.Достоевский, А Майков, знакомит с «золотым фондом мировой литературы» в переводах Абая из Гейне, Гете, Пушкина, Лермонтова на казахский язык, с творчеством Шакарима — все это демонстрирует школьникам образцы неразрывного единства разных культур, прививают навыки различения Добра и Зла, красоты и справедливости, и помогают целостному мировосприятию универсальных идеалов — это понятия о совести, чести, о высоком назначении в жизни.

В связи с методологическим новаторством системы образования, хочется обратиться к основоположнику гуманной педагогики, ученому с мировым именем,  Ш. А. Амонашвили, образовательная  концепция которого построена на гармоничном и равноправном союзе и содружестве Учителя и Ученика, где Истина, Мудрость и Красота — есть естественное состояние души и сердца опытного наставника, открытого для восприятия ребенка, потому что союз учителя и ученика – это присутствие духа сотворчества в познании универсальных законов бытия. Великий педагог напоминает учителям, что процесс образования должен полностью быть пропитан возвышенными и утонченными образами, которые питают душу и сердце ребенка и ведут его к раскрытию и проявлению заключенного в нем самом собственного духовного образа. «Образование есть процесс питания души и сердца ребенка всеми лучшими, (высшими, возвышающими, одухотворяющими) плодами человеческой культуры» пишет он.

Бесспорно, роль историко-культурных связей на формирование гармоничного и многопланового по своей картине восприятия у школьников и студентов многовековых традиций, занимает свою нишу в образовательном процессе, и его предстоит еще осмыслить в связи с расширением сферы образования.

И сегодня  существует  надежда на преобразование  человека, общества, мира и Вселенной,  потому что есть новая модель  образования, распространяющаяся по всему миру под названием «Образование на основе общечеловеческих ценностей».

Малик Исабеков, Алматы

The post Опыт развития миротворческого образования в Казахстане appeared first on Қазақия газеті.

– Противостояние Украины и России безусловно осложнило работу внешнеполитического ведомства Казахстана. Но концептуально это не изменило подходы Астаны, как и прежде она пытается сохранить хорошие отношения и с той и с другой стороной. Желание понравиться всем, всем угодить, ни с кем не поссориться остается основным стержнем внешнеполитической доктрины Казахстана. В этом плане мы традиционно как тот цветок в проруби, который болтается равноудаленно от ее берегов…

– Месяца два назад Астану посетил заместитель гос.секретаря США Уильям Бернс, соотвественно Назарбаев не приехал на саммит ОДКБ. Видите ли вы, в данных фактах какую-либо политическую подаплеку? Важно ли было для Назарбаева консультация с Вашингтоном на фоне всех событий произошедших в последнее время?

–  Это кстати хороший пример той самой многовекторности, о которой я сказал выше. Думаю, что принятию такого решения предшествовали соответствующие консультации с Кремлем, в ходе которых было принято совместное решение о важности встречи с Бернсом в Астане и необязательности участия Назарбаева в саммите ОДКБ. Это я к тому, что с некоторых пор у казахстанской многовекторности появился явно проросийский приоритет. Я полагаю Астана давно уже работает на Москву, сохраняя при этом видимость нейтралитета.

– Визит Путина в Севастополь возмутил Украину, с одной стороны это было ожидаема, но как вы оцениваете действия вице-премьера Рогозина, который в тоже время посетил Приднестровье?

– И путинский вояж в Семфирополь и визит Рогозина в Приднестровье – это демонстрация беспардонности и дипломатического хамства. И то и другое учитывая общую ситуацию в регионе иначе как дипломатической провокацией не назовешь.

– Американский аналитики говорят что «Путин открыл ящик Пандоры». Как вы это оцениваете?

– Путин создал опасный прецедент пересмотра границ, гарантом неприкосновенности которых являлась сама Россия. Многие кивают, что первыми это сделало НАТО, обеспечившее создание независимого Косово. Формально это так. Но фактически там была безвыходная ситуация: два этноса уничтожали друг друга в смертельном противостоянии и остановить резню мирными средствами было невозможно. В этой ситуации вмешательство международных сил было оправдано – это остановило кровопролитие. Ничего подобного не было в Крыму, где не было никакого гражданского и этнического противостояния, не было жертв и ничего их не предвещало. И потом есть очень принципиальный момент — в Югославии военные, остановившие кровопролитие, не претендовали на территорию получившую независимость, тогда как в Крыму военнослужащие участвовавшие в «поддержании порядка» обеспечили условия присоединения Крыма к России.

– И как вы оцениваете отражение в информационном поле РК ситуацию вокруг Украины?

– В силу традиционного господства российских СМИ в информационном поле Казахстана в казахстанском обществе господствует российская точка зрения на события в Украине. Подавляющее большинство казахстанцев мыслят так, как им это навязывают именно российские СМИ. Отечественные СМИ при всей формальной нейтральности также подыгрывают российской пропаганде волей или неволей транслируя пророссийскую точку зрения на указанные события. Очень принципиально то, что очень многие казахстанские журналисты, аналитики, политологи заняли проросиийскую, пропутинскую позицию в этом конфликте. Особенно это характерно для русских журналистов, которые практически все поддерживают позицию России и естественно в своих материалах в СМИ или социальных сетях исподволь транслируют эту свою позицию, усугубляя общую пророссийскую зомбированность населения.

– Сегодняшний руский менталитет, каков он? В последнее время говорят, что у русских и украинцев совершенно разный менталитет. Но в чем это проявляется?

– Вопрос скорее не в менталитете, а в том, что украинцы в большей степени были подвержены европейскому влиянию. Они уже наполовину по своей ментальности стали европейцами. Сегодня украинское гражданское общество на голову выше российского. А это высокий уровень сознательности, ответственности, активности, готовности к самопожертвованию. Майдан – это не только следствие усталос-
ти от воровской власти, это еще и решимость к действиям, чтобы избавиться от этой власти. Два майдана – это хорошая школа гражданской закалки. В Украине выросло целое поколение людей, для которых понятия демократии, справедливости, Родины – не пустой звук. Это ценности, за которые они стояли под пулями на Майдане и за которые, если надо они будут умирать, защищая завоеванное.

Думан ЕСЕТ

The post Сергей ДУВАНОВ, независимый журналист: Путин создал опасный прецедент пересмотра границ… appeared first on Қазақия газеті.

Осыны жете түсінген ҚР Парламент Мәжілісінің депутаты Нұртай Сабильянов Зайсан, Күршім аудандарындағы сайлаушыларымен кездескенде  шекаралық аумақтарда орналасқан ауылдарды дамыту қажеттігіне баса назар аударды. Ол үшін әрине мемлекеттік бағдарламалардың орындалуын қатаң бақылауға алу қажет.

Бір апта ішінде 20-ға жуық шалғай ауылдарға арнайы ат сабылтқан халық қалаулысы тұрғындардың алаңдатқан мәселелерімен мұқият танысты, айт-қан ұсыныс-тілектерін зейін қоя тыңдады.

Ең өзектісі — шалғай ауылдарға халықты қоныстандыру. Әсіресе, жас отбасыларды жұмыспен қамтып, ауылға тұрақтату үшін баспана мәселесінің толық шешілмей келе жатқаны қынжылтады. «Кәсіпкерлік пен ауылшаруашылығын өркендету үшін де бөгеттер бар»-дейді күршімдіктер.

Қабдолла Қырықбаев –Күршім ауылының тұрғыны:

Расын айтайық, өңірдегі ауыл шаруашылығының дамуына кедергі болып отырған несие мәселесі. Банктердің кепілдігі қиын. Мәселен осы ауданда 5 миллион теңге несие алайын десең, осы Күршім ауылының екі үйін кепілдікке қою керек.

Десе де соңғы жылдары мемлекет қамқорлығының арқасында тындырымды істер көбейіп келеді. Біртіндеп ауыз су мәселесі шешімін тауып, мектеп, балабақша, аурухана сынды әлеуметтік маңызы бар нысандардың құрылыстары жүргізіліп жатыр. Ал түйіні шешілмеген түйткілдерін тұрғындар Парламент депутатына тікелей жолдады.

Нұртай Сәбильянов – ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:

– Шекаралық аудандарды, шалғай ауылдарды аралап, халықпен кездесу өткіздік. Тұрғындар тарапынан тұрғын үй салу, шағын несие беру, кәсіпкерлікті қолдау, сондай-ақ жолдарды жөндеу, ауылдағы инфрақұрылымды дамыту мәселелері көтерілді. Егер Қытаймен шекаралас аудандардың ауылдарында халықты тұрақтандыра алмасақ мұның соңы күрделі жағдайды одан сайын көбейтері белгілі. Сондықтан, бірінші кезекте олардың талап-тілектерінің орындалуына күш салуымыз керек.

Мәжіліс депутаты жұрттың жайын жақсы түсінгендігін осы тұрғыдағы ойымен бөлісіп қана қоймай, алдағы уақытта ауылдың дамуына серіпн беретін  бағдарламалардың орындалуы үшін қажетті шаралар қолданылатындығын айтты.

Сәтжан ҚАСЫМЖАНҰЛЫ,

Астана қаласы.

The post Қытаймен шекаралас ауылдар иесіз қалмауы керек appeared first on Қазақия газеті.