Имамдар жайлы ел  не дейді?

 

«Ет сасыса тұз себеді,

тұз сасыса не себеді?»

Қазақ даналығы

Редакция Шымкент қаласынан облыс имамдарына байланысты бір емес, үш хат алды. Бірақ, үшеуін де жолдаған адамдардың нақты мекен-жайы көрсетілмегеннен кейін, деректерге толы болса да,  жариялаудан бұрын қазақшылық жолмен алдынан өтейік деп, осыдан бір ай бұрын сол хаттарда аты аталған Астанадағы Яссауи мешітінің  бас имамы, муфтидің орынбасары Серікбай Оразовқа хабарласқан болатынбыз. Имам сөзімізге «көре алмаған көп өсекші не демейді» дегендей сыңайда жауап қатты. Біз ол хаттарды қашан, қалай жария етуді өз құзырымызда қалдыратынымызды айтып, жылы-жылы қоштастық.

Мүфтиге хабарласамыз деп жүргенде ол кісінің еңбек демалысына шығып кеткенін естідік. Соның алдында, Ораза айт мерекесінің үшінші күні Мүфти хазірет Серікбай Оразовпен бірге Оңтүстік Қазақстан облысы, Сарыағаш ауданындағы, бұрынғы «Бірлік» кеңшарындағы Серікбай мырзаның өзінің туған аулында жамағатқа арналған жаңа мешіттің ашылу салтанатына барып, қатысып қайтқанынан құлағдар болдық.

Мешіттің ашылуына барған деген өте жақсы нәрсе, оған тек қуануымыз қажет. Бірақ, бізге хабарласқан кісілер мүфтидің сол ауылға тіке барып, тіке қайтқанына түсінбей қалғандарын жасырмады. Шынында да, мемлекеттік дінбасы адам облыстарға күн сайын шыға бермейді. Ал, шыққаннан кейін ең болмағанда аудандардың бас имамдарын жинап, облыстағы, жергілікті жерлердегі хал-ахуалды сұрап-білісіп, сұрақтарға нақты жауап беріп, туындаған мәселелер болса соларды созбұйдаға салдыртпай, жедел түрде шешіп беріп кетуге тиіс емес пе? Имамдар «Серікбай мырза дәл сол өзіне қолайсыз тиетін сұрақтар болып қалады-ау» деп, нақ содан қашып, мүфтиді имамдарға жолықтырмай отыр» дейді.

Қазақ «сөздің өтірік-шынына қарама, қисынына қара» дейді. Мына сөздің де қисыны келеді. Мысалы, әлгі хаттарда бұрын облыстық наиб-имам қызметін атқарған, кәзір Шымкент қаласының қақ ортасындағы «Қуғын-сүргін көргендер» мешітінің имамдығына орналасып алған Бекайдар Қымбатов деген азамат облыс имамының «Алғыс хатымен» марапатталды деп естідік. Ал, біз Серікбай мырзамен сөйлескен кезімізде ол кісі «айттан кейін өзгерістер болып қалатын шығар, әзір әліптің артын бағып тұра тұрайық» деген еді. Оған біз де қарсы болмағанбыз. Себебі, «мешкей» деген жақсы ат па?» деп, басқа-басқа имамдардың артынан жаман атақтың, оның ішінде әсіресе «жемқор» деген аттың ілесуі өте ауыр нәрсе деп білеміз. Біреу сіздің сыртыңыздан «мен мәселемді Серікбай мырзаға барып шешіп келдім» деп әңгіме айтып жүрсе қалай боласыз? Абыройды адам қасықтап жинайды, ал, оның шелектеп төгілуі бір сәтте.

Дәл сол сияқты көп жыл облыстың бас имамы болған Шүкіролла Мұхаметжановтың баласы, кәзір Шымкенттегі «Сабыр ата» мешітінің имамы Абдулазиз Мұхаметжановқа да «Алғыс хат» беріліпті. Ал, бұл мырзаның әкесі де, өзі де кезінде Тәуелсіздік келген соң Қазақстанның дербес мүфтият болуына жан-тәнімен қарсы болған адамдар екенін, мың-мыңдап өзбек ағайындардың қолын жинап, басшылығы Ташкентте отырған Орта Азия діни бірлестігінің қарауында қала беруіне әрекет жасаған адамдар екенін елдің бәрі біледі. Әлі күнге дейін өзі басқаратын мешітте уағыз тек өзбек тілінде жүргізілетініне қазақ ақсақалдары қарсы.

Қазақта «елдің құлағын ұстағаннан судың құлағын ұстаған қиын» деген сөз бар. Бұл мұраптыққа байланысты айтылған сөз. Суды бөлуде әділдіктен қылдай таю адамды абыройсыз ететін болған. Дәл сол секілді «ел басқарғаннан дін басқарған ауыр» деп те айтуға болады. Неге? Себебі, күнделікті тіршіліктегі ақыл-ой санаға байланса, діни сенім түпсанаға (подсознание) байланады, ал, ол санаға бұйрық береді. Дінге бір беріліп, кіріп кеткен адамның одан артқа шығуы өте қиын болатыны сондықтан. Еліміздің байлығына қызыққан жауларымыз қазақты іштей іріту үшін бізді түрлі ислами салаларға жік-жік етіп бөліп тастауға бар күш-қайратын аямай салып жатыр. Және бұл жолдағы олардың жеткен жеңісі де аз емес. Ал, оған біз қай уақытта қарсы тұра аламыз? Бір ұлт – бір дін болғанда ғана. Барлық діни жамиғат имамдардың маңайына ұйымдасқанда, имамдардың  абыройы асқақ, кіршіксіз болғанда ғана. «Өзің диуанасың, кімге пір болмақсың?» демекші, қолы таза емес, ары таза емес адамдар қалай діни жамиғатты басқара алмақ? Басшымын деп көкірегі қайқайып жүруі мүмкін, біақ ондайлардың құны бір-ақ тиын ғой жұрт алдында шынайы беделден жұрдай болған соң.

Біз бұл мәселеге тағы да оралатын боламыз. Күнделікті өмірде де жемқорлық қасырет, ал, діни салада оны түп-тамырымен жойып отырмасақ, ұлттан айырылуымыз оп-оңай.

 

Өмірзақ АҚЖІГІТ