Тәуелсіздігіміздің төрт (әлеуметтік ақуал мен ішкі және сыртқы саясат, қаржылық экономика, сан саланың заманауи кәсіби мамандары) тағаны тіктеле бастаған сындарлы сәтте мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес отандық ғарышкерлер тобын жасақтау жұмыстары жүргізіліп, қажетті қамқорлық пен қаржылай қолдау көрсетілді.

…1997 жылы Талғат Мұсабаев маған Қазақстан Республикасының ғарышкерлігіне үміткерлерді дайындау мәселесінің созылып бара жатқандығы туралы баяндамамен келді. Осыдан кейін сұрыптаумен айналысатын жұмысшы тобы құрылып, жалпы саны 800 адамның ішінен медициналық комиссиядан тек төртеуі өтті. Мұхтар Аймаханов пен Айдын Айымбетов барлық талаптарға сай келгендіктен жұлдызды қалашыққа жолдама алды. Ю.Гагарин атындағы ғылыми-зерттеу сынақ орталығында жалпы ғарыштық дайындықтан өтуді аяқтаған олар ұшу бағдарламасы бойынша қабылданатын шешімді күтуде, — дейді мемлекет басшысы ғұмырбаяндық естелігінде. (Нұрсұлтан Назарбаев, “Қазақстан жолы”, Қарағанды – 2006 жыл, 320 – бет) 

Президенттің сенімі мен халықтың үмітін ақтау үшін ұзақ уақыт бойы ғарыш кеңістігіне сапар шегіп, отандық ғалымдар әзірлеген арнайы бағдарламаны жүйелі жүзеге асыратын сәтті сағаттарын жан-тәнімен күткен ұландарымыздың жо-лын әлемдегі экономикалық дағдарыстан бастау алған қаржылық қиындықтар бөгегенін бәріміз білеміз. Үкімет құнсызданудың көмекейінде кеткен қыруар қаражатты бүйірі бос бюджеттен бөлуден басқа айла амал қалмаған қауқарсыз күйінде, ғарыштық салада басымдық берілген мемлекеттік мүдде мен ұлттық ұстанымнан тайқып түсті. Дәрменсіздіктің кесірінен түрлі төлемдерге берілетін ақша болмауына байланысты он жылға жуық уақыт бойы жаңаша қалыптасып, тың тәжірибелер жинақтаған ғарышкерлік топ еріксіз тарады.

Айдын Айымбетов ресейдің ғарышкерлерді дайындау орталығымен арадағы ресми келісім-шарт мерзімінен бұрын тоқтағаннан кейін ерікті түрде елге оралған соң, отандық ғарыш агенттігіне қызметке орналасқанымен, қазіргі кезде қандай тірлікпен айналысатыны ашып айтылмайды. Қазақстанға қайта оралған үшінші үміткер туралы алғашында журналистер жиі жазғанымен, қоғамның қызығушылығы бәсеңдеп барады.

Мұхтар Аймаханов мансап ұсынған сала басшыларына алғысын білдіріп, ғарышқа ұшудың тиімді тетігі түрінде ресейдің азаматтығын алуды таңдайды. Себебі зеңгір көкке көтерілген екі ағасы (Тоқтар Әубәкіров пен Талғат Мұсабаев) осындай қиындықтар мен кедергілерге кезігіп, нәтижесінде жеңіп шыққан еді. Демек, азаматтағын амалсыздан айырбастаса да, халқын қуантуы қажет. Бұдан басқа жолдың бәрі жабық. Қажетті құжаттарын рәсімдеп, төлқұжатын ауыстырған ол биылғы жылдың басында федералдық ғарышкерлер жасағының құрамына қабылданып, ұшатын мерзімін күтуге кірісті.

Сүйінші хабарды естіген бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері ұлттық ғарыш агенттігінің төрағасымен бөлісіп, қосымша түсініктеме беруін сұрағанда, қыңыр сөйлегенімен қоймай, бұра тартуын байқаған бұқара қызғаныш пен көре алмаушылыққа балағаны бар. Себебі қос мемлекеттің азаматтығын қатар иеленіп, бірнеше мәрте ғарыш төрінде еркін жүзген алтын жұлдыздары бар батыр ағамыз еліміздің ғарышнама тарихын өзінің алғашы сапарынан басталатындай бұрмалауға бейімделгені байқалады.

Үшінші ғарышкерліктен үміткер ізбасарларының бірін кейінгі жас буын тап басып танымайтындай есімі ұмытыла бастады, екіншісі жат жұрттықтардың босағасын бағуда. Үш жыл бұрын Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде ұйымдастырылған халықаралық ғылыми конференция барысында Талғат Амангелдіұлының:

- Қазақстандықтар бір нәрсені жете түсінбей жүр. Тоқтар Әубәкіров кеңестік кезеңде ұшқан тұңғыш қазақ ғарышкері, ал мен болсам, тәуелсіз елдің тұңғыш ғарышкерімін, - деген парықсыз пайымын алқалы жиынға қатысқан әріптес ағамыз орынды сынады. Қосарланған тұңғыш болмайтындығын түсіндіріп, тұңғыштың қашан да жалқы екендігін ескерту арқылы. (“Егемен Қазақстан”, 2011 жылғы 5-қаңтар)

Алайда журналист інілерімен жанжалдасып, қаламгер ағаларының уәжін тыңдамайтын тентектеу төраға тәуелсіз елдің тұңғыш ғарышкері хақындағы естелік туындысын мыңдаған тиражбен орыс тілінде таратты. Баһадүрлік болмыс бітімі мен ағалығы айтар ақылы бір бөлек Тоқтар ағасының қолдауы мен көмегіне риза Мұхтар бауырымыз Ресейдің ғарыш агенттігі арқылы Байқоңырдан аттануларына басшылық билігі мен биік беделін парасаттылықпен пайдалануға келгенде тартыншақтап қалған Талғат ағасының танымаймын кім ол дегенін телеарнадан тыңдағанда таңданды. Тіпті аждаһа еліндегі әріптестерімен байланыстарды бекітіп, қалыпты қатынасты орнықтыру шеңберінде қазақ ғарышкерін қытайлардың ғарыш кешенінен ұшыру жоспарланғанын естігенде де артына алаңдамағанын айтады. Өйткені оның ойынша ғарышкердің міндеті – таңғажайыптарға толы тұңғиықтардың тылсымынан маржан сүзу.

- Жұлдыздарға жақындау бала күндегі ең басты арманым болғаны рас. Бүгінгі жауапты жұмыстардың жиынтығы балғын шақтың елесіне ілесудің әсерінен емес, ақыл тоқтатқан азаматтың жылдар бойғы есіл еңбегі мен зейінді зерделеуінен соң түпкілікті қабылданған дұрыс және нақты шешім. Ғарышкерлердің жұмысы – ғарышқа ұшу, — депті қияға қанатын қомдаған қайсар қазақ хабарласқандарға.

Әуе кеңістігі саласына маманданған Тоқтар мен Талғат тәрізді ақиық ағалары сынды Мұхтар бауырымыздың да көршілес ресейлік ғарышкерлердің сапында шынығуына қарап, жат жұртта жалғыз жүру жампоздарға жарасатындығын айқын аңғарамыз.

Шырақ САБЫРБАЙ, Астана қаласы

The post Жат жұрттағы жампозым appeared first on Қазақия газеті.

Владимир Вольфович, вот ты вроде бы человек образованный, председатель целой партии, руководитель фракции ЛДПР, вице-спикер Думы РФ, одним словом большой и взрослый человек, а несешь черт знает что!

Вот почитай свои слова: «Во всех новых учебниках в Казахстане – везде антирусские настроения».

Вот здесь маленькая остановочка.  Ну нельзя так бессовестно врать! Или вы там у себя в России несмотря на свои высокие посты совсем сдвинулись по фазе? В каких таких новых учебниках народ волнуется и настраивается против русских? Дайте факты!  Учебники какого предмета (математика или литература, история) кто автор-составитель, какого года выпуска, текст антирусского настроения, страница и т.д.?

Не ищите, не найдете. А значит это ложь и провокация. Не по -мужски как то!

Далее. «Хотя Россия Казахстан не завоевывала, а пришла на помощь, ибо казахов вырезали джунгары. И русская армия выгнала джунгаров в Китай – вот там они сидят. Русский царь направил армию, освободил Северный Казахстан», – это твои слова, Жириновский!

Во-первых, не русская армия их выгнала, а казахские воины разбили наголову этих джунгар, которым Россия помогала пушками, дабы заиметь наши территории. И Китай помогал джунгарам. Но как мы видим, ни хрена у Китая и России не вышло! Потому что, Богу было угодно сохранить казахскую нацию на своей исконной земле.

Во-вторых, не русский царь был тогда, а 2 императрицы — Анна Иоановна и Елизавета Петровна (не считая Ивана VI-го, который правил всего год 1740-41 гг.)

Эти две ваши царицы, несмотря на челобитную Абулхаир хана даже пальцем не пошевельнули, а только после смерти великого Абылай хана активно принялись за колонизацию казахских земель. Абылай и есть тот хан, при котором были разгромлены джунгары. И ни в Китае они сидят, а у вас они сидят в Калмыкской автономной республике.

А теперь, назови мне имя русского царя, который освободил Северный Казахстан? Туда джунгары вообще то не успели дойти. Мы их встретили на востоке и в центральном Казахстане перебили как зябликов!

Я сомневаюсь, что Жириновский в курсе, где находится Северный Казахстан. Ему просто нужно найти повод оккупировать эту область. Я прошу Бога, чтобы эти его мерзкие идеи оставались всегда неосуществимыми фантазиями больного человека.

Далее Жириновский заявляет, что «в Казахстане много городов с российскими названиями: Семиречье. Усть-Каменогорск, Артемьевск, Семипалатинск».

Специально для Жириновского хочу сообщить, что в Казахстане нет города под названием Артемьевск! И города «Семиречье» в Казахстане тоже нет!

Что касается Усть-Каменогорска, то он возник следующим образом:

Из википедии: «В мае 1720 года экспедиция майора Ивана Михайловича Лихарева, снаряжённая по именному указу Петра I, направилась к озеру Зайсан. До озера дошли благополучно, но дальнейший путь по Чёрному Иртышу преградил большой джунгарский отряд. Нападения были легко отбиты, однако двигаться дальше не позволил сильно обмелевший Иртыш. Экспедиция повернула назад.

20 августа 1720 года военный отряд Российской армии прибыл к месту слияния рек Иртыш и Ульба, где начались работы по строительству крепости. Этот день принято считать днём основания города Усть-Каменогорска».

Следовательно в 1720 году эта местность было окуппирована, где веками жили казахи. И сейчас слава Богу здравствуют.

Город Семипалатинск. Из википедии: «Семипалатная крепость была основана царским воеводой Василием Чередовым и его отрядом в 1718 году на 18 км ниже по Иртышу от современного положения города в связи с Указом Петра I о защите восточных земель и строительстве Прииртышских укреплений».

Та же история, что и с Усть-каменоргском. Но эти колонии Российской империи канули в лету с приходом Советской власти, и навсегда вернулись Казахстану, с обретением Независимости.

Владимир Вольфович, ведь никто из казахстанских политиков не кричит по поводу казахских названий российских городов как Орынбор — Оренбург, (бывшая столица Казахстана) Омбы — Омск, Төмен — Тюмень, Астрахан, Томбы — Томск, Сарыат — Саратов и др. А зачем? История так распорядилась и все на этом. Кричать, бить кулаками не надо. На дворе ХХІ век. Всем нам хватит место под Солнцем. И так мы гости в этом бренном мире.

Теперь выводы. Даже будучи уроженцем Казахстана Жириновский ничего не знает о Казахстане и об его истории ровным счетом ничего. Минус российскому государству за то, что оно платит заработную плату такому безграмотному работнику. Минус именно тем российским избирателям, которые на протяжении скольких лет отдают свои голоса такому беспринципному лжецу и двоечнику!

Мой тебе бесплатный совет Владимир Вольфович, перед выступлением подготовься капитально, а то ты и свою безграмотность начнешь сваливать на «низкий уровень» казахстанской школы, которая на свою беду тебя все таки выучила и вывела в люди. Насчет того, что ты выбился в люди я не спорю, но то что ты перестал быть человеком, у меня уже нет сомнений.

Ақберен Елгезек , поэт, редактор  интернет – портала «Ұлт»

The post Мой ответ Жириновскому! appeared first on Қазақия газеті.

Но, как прежде, ссылаться на недостаток учебных пособии, курсов не приходиться. Их предостаточно, качественная сторона  — это уже другое дело. Но, видимо, все упирается все-таки в пресловутый человеческий фактор. Кто счел необходимым изучить, тот это без всякой раскачки уже совершил.  Смотришь по телевизору, не то что свои, русские и нерусские, но даже иностранцы за каких-то 5-6 месяцев овладели казахской речью и даже играют на домбре. Как ни странно, по изучению государственного языка в хвосте плетутся наши, в первую очередь, русскоязычные казахи, не говоря о представителях других этносов. Эти факты говорят о многом: невысока востребованность языка, несмотря на немалые потуги гос и не госорганов, неэффективность госпрограмм по развитию языка, отсутствие долженствующих стимулирующих моментов, а главное – недостаточная идеологическая сплоченность части населения, негативный пример публичных людей – политиков, государственных деятелей, представителей ученого и культурного сообщества, игнорирующих родной язык. Все это подвигает неравнодушных людей акцентированней работать с разными группами населения по приобщению к богатству и сокровищницам казахского языка. С этой целью предлагаю несколько аргументов в пользу изучения и освоения государственного языка:

1. Казахский язык, по данным ООН, входит в 20-ку самых богатых языков мира, не уступая по словарному запасу большинству языков мира, в том числе русскому.

2.  Это один из древнейших языков планеты, своими  корнями уходящий в глубь веков: к тюркам, сакам, гуннам, протоалтайцам и даже шумерам (можно ознакомиться с исследованиями Олжаса Сулейменова в этой области).

3.  Это язык богатейшего фольклора: по жанрам, по видам, по многообразию, по неповторимости.

4.  Неповторимыми моментами являются искусство айтысов – вершина устного песенно- музыкального творчества казахов. Об айтысе сложилось у части населения с подачи невежественных людей превратное представление. Попробуйте за считанные минуты в стихотворной форме ответить на самые разнообразные вопросы). Это искусство – достояние настоящих гениев слова.

5. На этом языке звучат очаровательнейшие песни, способные обогатить каждую, открытую к настоящему искусству, душу.

6.  Его совсем нетрудно освоить. Среди тюркских языков  казахский язык считается найболее приближенный к гунно-тюркскому наречью. Изучив казахский, вы легко освоите и остальные языки тюркской языковой семьи.

7. Казахский язык открывает путь вершинам госслужбы, депутатскому корпусу, телевидению и, наконец, к президентству. По Конституции РК, кто не владеет государственным языком, не может претендовать на должность главного человека страны. Невысокого о себе мнения тот казахстанец, кто не мечтает о президентстве.

8. Знание казахского языка даст вам возможность изнутри узнать культуру, психологию, менталитет народа.  Для того , кто связывает свою судьбу с Казахстаном и казахским народом, это – обязательное дело.

9. Вы обретете сотни новых друзей, а это – новые миры, возможности, перспективы.

10. Наконец, казахский язык – государственный язык. Жить в государстве и не знать, не научиться говорить на этом языке – непростительная ошибка. Но исправить данный недостаток совсем не трудно. Это Вам не китайская грамота и не арабская вяжущая премудрость.

Аргументов освоить государственный язык и еще больше зауважать себя за трудолюбие и целеустремленность, думаю, предостаточно. Так что, пожелаю Вам в этом благородном деле паровоза  желании, цистерны  трудолюбия и усидчивости и накатанные рельсы, несущие Вас к заветной цели – покорению океана казахской речи!

Жексенгали АТАШАЛ

The post 10 причин, по которым мне необходимо освоить казахский язык appeared first on Қазақия газеті.

Түрлі мәдениет үлгілерімен ежелден етене таныс Қазақстан бүгінде өзінің төл мемлекеттік тілінің ахуалына қатты алаңдаулы. Оның негізі де бар. Дегенмен, кейде тым атойлап, әсіре белсенділікке басқанымызбен онымыз сөз жүзінде ғана қалып қойып, нақты істің қолға алынбайтын тұстары кездесіп жатқандай көрінеді. Соңғы кезде, тіпті, тіл дегенде тым артық кетіп, кейбір игі бастамаларды, мемлекеттің ұстанған дұрыс саясатының өзін жоққа шығаруға тырысып, орынсыз қарсыласатын болып алдық. Мұнымыз енді тым артық кету деп ойлаймын. Мысалы, билік тарапынан көтерілген «үш тұғырлы тіл» деген саясатына өз басым түсіністікпен қарап, қолдаймын.

Бұл менің «маргиналдығымнан» немесе «мәңгүрттігімнен» емес, таза ұлтжанды патриоттығымнан шығар десем артық айтқандық болмас. Ол үшін өзімнің қазақ тілді екендігімді дәлелдеп жатудың мүлде қажеті жоқ. Бәріміз де ана тіліміздің  — жанашырымыз, оның жоғын түгендеуші, кемтігін бүтіндеуші мәдениет саласының мамандарымыз. Қазақ тілінің кең арнада қанат жайып, қоғам өмірінің барлық саласында қолданылуына әр қазақ мүдделі екендігі еш күмән тудырмаса керек.

Олай болса, ана тіліміздің дамуына үлес қосатын, оны әлемдік сахнаға шығаратын кез келген қадамдарды қолдауымыз керек. Ол үшін ең алдымен, әр мінберден тіл үшін айғай мен ойбайға басу, жоқтау айтып, жылап-еңірегендей байбалам салу жеткіліксіз. Керісінше, мейлінше оған прагматикалық тұрғыдан қарап, сөзден гөрі іске көшуге ұмтылғанымыз абзал.

Рас, біздің заң шығарушы органдар қазақ тіліне толық көшкен жоқ. Ресми билік, Парламент қазақша сәлемдесуден ары аспайды. Солай екен деп айғайлаудан не түседі? Ал нақты іске көшу үшін қандай тетікті қолданамыз? Осы сауалдарға жауап бермес бұрын, бір мысалды тілге тиек ете кеткен дұрыс болар. Біз қазір зиялы қауымның өзін қазақтілді, орыстілді деп бейресми түрде болса да екіге бөліп алатынды шығардық. Ал ана тілі мәселесіне келгенде, ең алдымен таяқтың ұшы биліктегі тұлғаларға келіп тиетіні шындық. Бар пәлені орыстілді қандастарымызға жауып, соларды кінәлауға әрдайым даяр тұратынымыз тағы бар.

Олай болса, мен Қазақстан үкіметін бірнеше шет тіліне қамшы салдырмайтын полиглот Қасым-Жомарт Тоқаев басқарған кезде қазақ тілін бизнес саласындағыларға, тауар өндірушілерге еш айғай-шусыз-ақ тырп еткізбей мойындатқанын ерекше атап айтқым келеді. Оған тіпті, көрші елдердің кәсіпкерлері де еріксіз мойынсұнып, көнуге мәжбүр болды.

Қаулының құдіреттілігі соншалық, барлық жерде еш ың-шыңсыз орындалды. Бұл қалай деп қарсыласуға да ешкімнің қауқары жетпеді. Көрші Қытайдан, Ресейден келетін тауарлардың барлығы қазақ және орыс тілдерінде жазылған мәтінмен тарай бастады. Макарон, сүт өнімдерінен басталған қазақша мәтіндер кейін тұрмыстық ірі құрал-жабдықтар, электр құрылғылардың кітапшасына, дәрі-дәрмек атаулының бәрінің парақшасында жазылып, бүгінде жарнаманың жаппай ана тілімізде сайрап тұрғанына куә болып отырмыз.

Міне, ана тілінің шын жанашыры, нағыз отаншыл тұлға осылай ісімен көрінсе керек. Бүгінге дейін Қ.Тоқаевтың осы игілікті ісі үшін кеуде соғып, ұрандатқанын көрген жоқпыз. Бірақ, жасаған ісі мен нақты қадамы өзінің өміршеңдігін әлдеқашан дәлелдеп отыр.

Сол сияқты Астана қалалық Тіл басқармасының басшысы, белгілі ғалым Ербол Тілештің қажырлы еңбегінің арқасында бүгінгі күні Елорда көшелері қазақша жазылып, қоғамдық көліктерде аялдамалар тек ана тілімізде құлақтандырылатын болды. Осы әрекеті үшін Ербол бауырымыз тікелей «халық жауы» аталмаса да біраз сөз естіп, елеулі қарсылыққа ұшырағанын біреу білсе, біреу білмейді. Сонда да қайсар жігіт алған бетінен қайтпай ұлттық мүдде үшін «өліспей беріспейтін» қажырлылықпен күресіп келе жатқан жайы бар.

Асылы, шынайы іскер тұлғалар қоғам алдындағы перзенттік парызын осылай үнсіз ғана атқарып, жүре беретін болса керек. Әрбіріміз осылай үнсіз жүріп, нақты іс тындыруды қолға алсақ, бүгінде қазақ тілі өз елінде өгейсімеген болар еді. Мұны бір делік. Ал екінші мәселеге келсек, бізде соңғы кезде тілді тілге қарсы қою әрекеттері қылаң беріп жүр. Мысалы, мен жоғарыда айтқан «үш тұғырлы тіл» деген мәселеге қайта оралайық. Қазақстан азаматтары үш тілді қатар меңгергеннен еш нәрседен ұтылмайды, әлем көшінің соңында қалмайды.

Тіл мен тіл, мәдениет пен мәдениет ешқашан бір-бірімен жауласпаса керек. Керісінше, бірін-бірі дамытып, толықтырып, байыта түседі. Бүгінде әр қазақ кем дегенде екі тілде сөйлейді. Осыған дейін де орыс тілін игергеннен еш қазақ жамандық көрген жоқ. Иә, өзгенің тілін біз меңгергеннен, біздің тілді өзгелер білгеннен ешқайсымыз ұтылмаймыз. Керісінше, рухани байып, толыса түсеріміз анық.

Тәуелсіздікке дейін біз әлем мәдениетінен орыс тілі арқылы нәр алдық. Дербес ел болып, әлемге танылған кезімізден бастап, сыртқы қарым-қатынасымыздың ауқымы кеңейді. Мұхит асып, сауда-саттық жасауға, ғылым-білім игеруге мол мүмкіндік туды.

Мұндайда біз қаласақ та, қаламасақ та шет тілдерін оқып үйренуімізге тура келеді. Бұрын ата-аналарымыз бізге «орыс тілін білмесең – оңбайсың!» деген болса, енді біз балаларымызға «ағылшын тілін білмесең – алға баспайсың!» деуге мәжбүрміз. Бұл енді өмірдің өзінен туындап отырған шындық!

Ал, біз шындықты ешқашан айналып өте алмаймыз.

Сондықтан да «үш тұғырлы тіл» дегенді неше жерден жек көруден еш пайда жоқ. Технология жетіліп, еліміз алға дамыған сайын оған мойынсұнбай тұра алмаймыз. Себебі ағылшын тіліне деген қажеттілік пен сұраныс әрдайым арта түсетіндіктен, басқа амалымыз да жоқ. Яғни, ағылшын, орыс тілдерімен қатар ана тіліміз де елдегі барша жұртқа ортақ міндет етіліп, жаппай игерілсін дегенді «үш тұғыр-лы тіл» саясатының өзі меңзеп тұр ғой.

Демек, үш тілді де меңгеру талап етілетіндіктен, қазақша білмейтіндер ана тілімізді игеруге мәжбүр болады деген сөз. Алайда, тіл үйретудегі қазіргі тәсілді өзгерту қажет болады. Себебі шет тілін үйренуді қазақ тілі арқылы ғана жүзеге асырмасақ, өз асылымызды жоғалтып тынарымыз кәдік. Алдымен қазақ тілін жетік меңгеріп барып, шет тілдерін өз ана тілі арқылы үйренсе.

Сөз соңында айта кетер бір жайт, тілдің мәртебесін көтеру үшін жаңа жылдан бастап, ЖОО-на арналып бөлінетін мемлекеттік білім грантын тек қана қазақ топтарында оқитын жастарға берілетін үрдісті қалыптастырсақ. Бұл жерде өзге диаспора өкілдерінің құқығын бұзудан аулақпыз. Егер олар мемлекеттік грант бойынша жоғары білім алғылары келсе, қазақ топтарында оқысын. Кейін мемлекеттік қызметке барам десе, оған да даңғыл жол ашылады.

Ал орыс топтары да жабылып қалмайды. Оны жаппай ақы төлеп оқитын топқа айналдырып, орысша білім алам дегендерге де қолайлы жағдай жасап қоярмыз. Бастысы, мемлекеттік тілді өз тұғырына қою үшін дәл осындай нақты шаралар жүзеге асырылуы қажет деп білеміз.

Осындай келелі міндеттерді өмірде жүзеге асыру үшін Қазақстан Республикасы
Мәдениет министрлігінің Тіл комитеті мемлекеттік мекемесі сақталып қалғаны абзал болды. Егер мен қолымда құзіретім бар адам болсам, осы  ведомствоны тікелей ел Президентіне бағынатын дербес агенттік етер едім. Жарайды, әзірше оның сақталып қалғанына шүкір дейміз. Енді, осы комитетті басқаратын азамат тіл мен ділді бойына сіңірген, ұлттық мүддеге барынша адал, танымал қазақы тұлға болса, қоғам тарапынан зор қолдау табар еді. Себебі, тілге жанашырлық – елге жанашырлық!

Қуандық ШАМАХАЙҰЛЫ,ҚР мәдениет қайраткері

The post Тілге жанашырлық – елге жанашырлық appeared first on Қазақия газеті.

Ғарыш кешеніндегі атқарушы билік құрылымдары мен әскерилер құрамалар өз қызметтерін жүргізу барысында тек Ресей заңдарын басшылыққа алады. Сондықтан шығар, жалдық сипаттағы бұл аймақта еліміздің заңнамалары айрықша мәнге ие емес.  Жалға берілген уақыттың аралығында осындай біржақты ұстаным орнауының кесірінен болар қандастарымыз ел Конституциясы қабылданған тамыз айының  30-ын ұмыта бастаған сыңайлы. Өйткені бүкіл халықтық референдум арқылы бекітілген қазіргі Ата Заңымызды ұлықтайтындай кең көлемдегі іс-шаралар атқарылмайды.

Соңғы жылдары қала әкімшілігі екі мемлекет арасындағы Келісім мен Шарттың баптарына сүйеніп, осы бағыттағы олқылықтардың орнын толтырмақ ниетпен қаулы қабылдады. Бірақ бұл құжат басшыларға ұсыныс берумен шектелетіндіктен ауқымды жұмыстарды толық атқарудың (ресейлік мекемелердегі қазақстандықтардың бәріне бірдей мерекелік демалыс беру) тиімді тетігіне айнала алмады. Сондықтан кейбір кәсіпорындардың еңбеккерлері биыл да еліміздің Конституциясы күніне орай берілген заңды демалыс кезінде ресейлік заңнамаларға сәйкес жұмыс істеуге мәжбүр болмақ. Жылда қайталанатын осы азаматтық құқықтардың шектелуіне байланысты мұңын да кімге айтарын білмей жүргендер баршылық. Егер біздің басшылар біліктілік танытып, екі елдің заңдарымен еншілес өмір сүретін байқоңырлықтар үшін Қазақстанның мемлекеттік мерекелерін де айтарлықтай етіп өткізуге жұмылайық десе, кім қарсы шығар дейсің? Олай болса, орын алған олқылықты өзіміздің орашолақтығымыздан іздеу керек шығар.

Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының Үкіметтері арасында 1994 жылы желтоқсан айының 10-ында қол қо-йылған Байқоңыр ғарыш кешенін жалдық сипатта бірігіп пайдалану жөніндегі Шарттың 6-бабында: — …Конкретные вопросы взаимодействия правоохранительных органов Сторон при применении их законодательства определяются отдельным соглашением. Конституционные права граждан Республики Казахстан обеспечиваются ее компетентными органами (суд, прокуратура), расположенными в г. Ленинске (Елбасының жарлығына сәйкес 1995 жылдан кейін бұл қала Байқоңыр атауымен қайта өзгертілгенін ескертеміз – Ш.С), в соответствии с законодательством Республики Казахстан, — деп жазылған.

Осы екі жақты уағдаластықтарды реттейтін келісім құжаттың 10-бабында: — Вопросы юрисдикции Республики Казахстан над комплексом «Байконур». За гражданами Российской Федерации и Республики Казахстан, проживающими на комплексе «Байконур», сохраняются их конституционные права. Контроль за соблюдением юрисдикции Республики Казахстан на комплексе «Байконур» в условиях его аренды и конституционных прав граждан Республики Казахстан осуществляет специальный представитель Президента Республики Казахстан на космодроме «Байконур», – деп нақтыланады. 

Жергілікті ресейлік басшылардың барлық бағыттар бойынша белсенділіктері жоғары, бастаған істерін ілгері індетуге бейім. Қандай да бір қарымды қарекеттерімен қарапайым тұрғындардың көңілінен шығуды ойлайтыны тағы бар. Жырақта жүрсе де, Ата Заңдарының қала мен айлақ аумағында мүлтіксіз орындалуына мүдделі болғандықтан, барша байқоңырлықтар мен сырттан келген қонақтардан Ресей Федерациясы заңнамаларын құрметтеуге қоятын талаптары да қатаң.

Өз отанында жүріп, Ата Заңын құрметтеуге 19 жыл бойы қолы жетпеген байқоңырдағы қарапайым қандастарымыз Конституциясы мен осы негізгі құжатта көрсетілген құндылықтарын құрметтейтін ресейліктердің ұлтжандылық ұстанымына қызыға да қызғана қараудан басқа жолы жоқ.

Себебі, қазақстандық бауырларымыз тәуелсіз мемлекеттің азаматы екендігін жеке куәлік пен төлқұжатын пайдалану арқылы жалпыхалықтық референдум мен түрлі деңгейдегі сайлауларға қатысу арқылы дауыс беру сәтінде немесе отандық құқық қорғау құрылымдарына шағымданып, тиесілі әлеуметтік қолдау көмектерін иелену барысында сезіне алады әзірге.

Шырақ САБЫРБАЙ, Астана қаласы

The post Елім-өзімдікі, заңым-өзгенікі… appeared first on Қазақия газеті.

Қызыл билетін сандығының түбіне сары майдай сақтап жүрген «советтік сарқыншақтар»: «Ескерткіш сол қалпында сақталып қалуы керек. Ол – тарих!»,- деп шыр-пыр етеді, кейінгі буын үстіндегі ескі шапанын сыпырып алып, тыржалаңаш қалдырғалы отырғандай. Құдды, сол ескерткіш қазіргі қазақ қоғамы үшін де үлкен идеология құралы дерсің… «Қызыл шапанын» құртсақ, оның орнын су жаңа «көк шапан» басатынын неге түсінгілері келмейді екен, ә?..

«Көк шапан» дегеніміз – еліміздің бірде-бір қала орталықтарына «бұйырмаған», Алаш арыстарына арналған ескерткіш. «Солардың рухы разы болсын!»,- дегісі келмейді-ей, біздің шалдардың! Жарайды, өзі бодан болған екен, ал, неге Тәуелсіздіктің тәубе етерлік игілігін немере-шөберелеріне қиғысы келмегендей қасарыса береді?!

Бұл мәселені бізден бұрын facebook әлеуметтік желісі арқылы белгілі журналист Нәзира Байырбек көтерді. Ендігі кезекті тақырыпқа қатысты білдірілген парықты пікірлерге берейік…

Нәзира Байырбек: – …Ашаршылықтың пәлен жылдығын, репрессия күнін атап өтіп жүргеніміз ресейліктердің ашуын туғызғанын білеміз. Ашаршылықтың
80 жылдығына байланысты жиын өтіп жатқанда, Ресейдің Елшісі ашуланып, шығып кетті көз алдымызда. Сонда «Велика Россия» деген жазу Алматымыз-
дың ең әдемі жерінде тұрғанда, біздің жастар, азат ойлы азаматтар бұған ашуланбауы керек пе, қалай ойлайсыздар?

Айдос Сарым: – Панфилов дивизиясының ерлігі дау туғызбайды. Бірақ, 28 панфиловшы деген – қолдан шығарылған тарих. Журналистердің ойлап тапқаны. Клочков жаңағыдай сөздерді тіпті айтпаған. Сондықтан мен саябақтағы ескерткішті алып тастап, орнына 20 дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған, оның ішінде Түркістан легионында күрескен қандастарымызды да ескеретін ескерткіш қою керек деп есептеймін.

Әміржан Қосанов: – Жалпы, Кеңес Одағы кезінде тұрғызылған барлық ескерткіштерге қайта ревизия керек деп ойлаймын. Әрине, тарихты қайта жаза алмаймыз. Ата-бабаларымыздың Мәскеуді қорғағаны рас. Бірақ, олар Мәскеуде жүріп, ең алдымен, өз Отанын,  Қазақстанды қорғады! Солардың арқасында фашистер жерімізге жете алмады. Ал «Ресей» деген жазуды алып тастау керек! Басқа сөздер табуға болады. Мәселен, сол шайқасқа қатысқан Бауыржан Момышұлының сөздерін.

Гүлмира Аймағанбет: – «Тарих қолдан жасалады. Басында кім тұр, қалам соның ыңғайына кетеді». Қазіргі тарихты жазып жүрген ағамыздың өз сөзі. Сондықтан қолдан жасалған кейбір тарихқа құлдық ұруды қояйық! Санамыздың сілкінетін уақыты әлдеқашан келді ғой.

Көктүрік Алтай: – Таңғаламын! «Тәуелсіз ел» деп жер-суға сыймай, танауымыз желбірегенде сондаймыз. Тіпті, бұл мәселені талқылауға салмай-ақ, Үкімет біржақты етуге тиіс деп ойлаймын. Бірақ, ондағылардың рухы бос. Санасы биік билік қазір жоқ! Эстония ештеңеге қарамай, Таллиндегі совет солдатын алды да тастады емес пе?!.

Құралай Шубаева: – Кеңес үкіметі біздің тарихымызды күлге көміп, талай ескерткіштерімізді тоз-тозын шығарып қиратқанда, біз неге отаршыл билік орнатқан ескерткішті, айтылмаған жалған ұранды далитып төрімізде сақтауымыз керек? «Ескерткіш қалсын!» дейтіндер – менің ойымша, бойында намысы жоқ, қара басының қамын, жанының тыныштығын ойлайтын қорқақ, жалтақ адамдар! Әйтпесе, менің атам да майдангер болған. Ол кісі жарықтық: «Ұрпағымыз біз сияқты жалтақ болмай, тәуелсіз рухта өссе екен…»,- деп армандап отыратын. Бұл ескерткіш, түптеп келгенде, төрінен көрі жақын біздің ҰОС ардагерлеріне бір тиынға да керек емес! Орыстар болмаса…

Берік Шералыұлы: – Негізі Кеңес дәуірінде орыс халқынан басқа ұлт соғысқа қатыспағандай, солардың ескерткіші ғой барлығы! Мысалы, Щучинск қаласында мәңгілік алаудағы ескерткіште орыс пен украин ұлтының бейнесі тұр. Ең қызығы, орысша, қазақша және украинша жазып қойыпты астына. Қазақстанға украин тілі жетіспей тұр еді енді…

P.S. Басқа да бауырларымыздың ашынып айтқан ащы сөздері баршылық. Біздің міндет – оның бәрін тізбектеп отыру емес, жоғарғы жақтың қам көңілдерге медеу боларлық шешім қабылдауын талап ету. Енді Алматының төріндегі «Велика Россия» ұрпағымыздың ұранына айналмасын десек, анау ескерткіштің етегін жалтыратқан ерсі ұранды қазақы қалыпқа салып өзгертейік немесе бізге қарай кеудесін кере ентелеп тұрған орыс сарбазының мүсінімен қоса құртайық! Екінің – бірі! Бұл ретте, биік билікке қазақтың арқасында жайғасқан шен-шекпенділердің елді елеңдете бермей, еркін пікірмен санасуы шарт. 

Еркеғали БОЛАТҰЛЫ

The post «Велика Россия» кімге қажет? appeared first on Қазақия газеті.

Әңгімені ашығынан бастасам: жаныма бататыны, өзге тілде сайрап, өз тілінде бір де бір сөз білмейтін жас бүлдіршіндер. Яғни, қаны қазақ бола тұра олардың орыс тілінде еркін шүлдірлеуі. Қазақ ата-аналарының балаларын орыс мектебіне беруі, анығырақ айтқанда, қазақ балаларының орыс мектебінің партасында отыруы қабырғамды қатты қайыстырады. Ауданымыздағы кез-келген №1, №2 орыс мектебіне барып, бір сыныптың есігін ашып қарасаңыз жартысына жуығы өзіміздің қаракөздер. Шындығын айтар болсақ, ата-аналар өздерін ойлап балаларын орыс мектебіне беріп жатады. Өзін ойлауы, қазақша екі сөздің басын біріктіре алмайтын ата-ана, баламды қазақ мектебіне берсем, үй жұмысын жасауда, жиналыстарда, тағы да басқа шараларда қиналамын, ұятқа батамын деп өзін ойлап, бейкүнә баланы да ана тілінен айырып жатады. Сондай-ақ, қазақ тілін жақсы білсе де, әртүрлі қаңқу сөзге еріп немесе балам орыс мектебінде 4-5-ке оқиды, қазақ мектебінде 3-ке түсіп қалады деп ойлайтын ата-аналар да бар. «Өзге елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол», деген жақсы сөз бар қазақта. Жат тілде 5-ке оқығанша, өз ана сүтімен дарыған, ана тіліңде 3-ке болса да оқығанға не жетсін. Болашақта 3-ке оқыдың деп оған ешкімнің күлмейтіні анық. Ал, оны «өз ана тілін білмейтін, шала қазақ, мәңгүрт» деп өзгелердің келемеждемесіне кім кепіл. Ер жеткенде балаңыз сізді «мені неге кезінде қазақ  мектебіне бермедіңіздер?» десе, не деп сылтау айтпақсыз?

Құрметті ата-ана! «Ештен кеш жақсы». Әлі де кеш емес, балаларыңызды кез-келген уақытта қазақ мектебіне беруіңізге немесе ауыстыруыңызға болады. Өзіңіз де балаңызбен қосылып қазақ тілінде сөйлеп, жазуды үйренетін боласыз. Кешегі ар-намыс үшін жанын қиятын қазақтың бүгінгі ұрпағы ұсақталып бара жатыр ма, қалай? Жалпы өз басым, болашақта қазақ тілінің мәртебесі артып, әлі-ақ барлық іс-қағаздар қазақ тілінде жүргізілетіне сенемін, ол күн алыс та емес.

Жаңа оқу жылының жақындай бастауы, дайындық, бірінші сыныпқа балаларын бергісі келетін ата-ананың бала өміріндегі маңызды шешім қабылдайтын кезеңдердің басы. Маңызды болатыны, жоғарыда айтылғандай, қазір елімізде тілге, соның ішінде мемлекеттік тілге көп көңіл бөлінуде. Бірінші сыныптан өз ана тілінде білім алған балаға тілді тез меңгеру қиынға соқпайды. Бауыр еті балаңыздың болашағын ойласаңыз, дұрыс таңдау жасай біліңіз, бала болашағының тамырына балта шаба көрмеңіз! Балаңыз ешқашан орыс тілін ұмытпайды, бәрібір орыс тілінде сөйлей алатын болады. Себебі, орыс тілі оның ең бірінші меңгерген тілі. Бұл мәселелер тек қазақ ата-аналарына ғана арнап айтылған деген қатып қалған қағида жоқ, әрине. Өзге ұлт өкілдері де балаларын қазақ мектебіне беріп, балалары мемлекеттік тілде сөйлеп жатса бір ғанибет емес пе?  Орайы келгенде айта кетейін. Қазақтың хас батыры Бауыржан Момышұлы немересін қазақ мектебіне бергісі келіпті. Ал, баласы Бақытжан: «Қайтесіз әуре болып, қазақ мектебінде орын жоқ» дейтін көрінеді. Сонда, намысқой батыр атамыз: «Сен болғанда ешқайда бармаушы едім, немерем үшін, оның қазақ болып қалуы үшін бәріне де дайынмын» -деп, немересін қолынан жетектеп қазақ мектебіне өзі апарған екен. Бауыржандай немересінің болашағына бей-жай қарамайтын ата-әжелеріміз көп болғай. Айту мен жазу — менен, шешім қабылдау сізден — ата-ана!

Сәкен Алдабергенұлы, Павлодар облысынан

The post Жалыққаннан емес, жаныма батқаннан жазып отырмын appeared first on Қазақия газеті.

«Аңыз адам» — журналын сотқа беріп, қысымшылық жасап отырған — орыс шовинистері-ұлтшылдары деп есептеймін, біздегі солардың жандайшаптары. Менің таң қалатыным, бір ауыз қазақша білмейтін, мақаланы оқымаған адамдар арызданып, қалай бағалай алады. Соттап отырған судья  — қазақ. Сонда «қазақтың жауы-қазақ болғаны ма?» Абайды сабаған (соққыға жыққан) – қазақ, Шәкәрімді құдыққа тастаған – қазақ, Махамбеттің басын шауып алған – қазақ, Алашорда  қайраткерлерін атып, итжеккенге айдаттырған – қазақ. Ғасыр өтсе де өзгермегені ме? Енді айдың күннің аманында, Егемендік  алғанымызға 23-жыл болғанда, өз-өзімізді соттау, бұл дүние жүзіне масқара болу деген сөз.

Сонда біздің «демократия», «баспасөз  –  төртінші билік» дегеніміз әншейін далбаса, өтірік болып шықты ғой. Ақын ағамыз Мұхтар Шаханов бастаған қазақ зиялыларының баспасөзде жарияланған үндеуін ешбір шенеуніктің оқымағаны ма? Сонда осы біз қандай халықпыз? Әлде үкімет басында, қазақ тілін білмейтін, өз қағынан жерінген, өздерін  орыстардың бір бөлігі санайтын, көзқамандар мен мәңгүрттер отыр ма?

Дана Абай айтқандай, «Біріңді қазақ – бірің дос

Көрмесең бетің – бәрі бос».

Қазақ айтады:

Өсер елдің баласы,

Бірін-бірі батыр дейді.

Өспес елді баласы,

Бірін-бірі — қатын дейді.

Сонда біздер өспейтін Халық болғанымыз ба?

Мұхамбетали Нұртазаұлы,  құрылыс-инженері, зейнеткер, Ақтөбе қаласы

The post Тарт қолыңды – «Аңыз адам» журналынан! appeared first on Қазақия газеті.

Менің де арман қуып ару қала — Астанаға келгеніме  көп болған жоқ.  Жылы орнымды тастап, барым мен нәрімді  қиып, Оңтүстіктен тәуекелге белімді бекем буып жеткен түрім осы. Не де болса, Астананың отымен кіріп, күлімен шығуға бекіндім. Мұнда қажет жұмыстың бәрі «мен мұндалап» алдыңнан шығады дегенге сенгенім бекер болыпты. Амал не, әр кірпішін тіктеп соққан үйімді өз қалауыммен құлаттым, енді тақыр жерден жаңасын соғуға  тура келгендей.  Мейлі, менің айтпағым келесі.  Екі мың жылдық тарихы бар киелі мекеннің топырағында  ұлттық тәрбие мен  мәдениеттен сусындап өскен жанның бірі мен боламын.  Тәуелсіз еліміздің нағыз патриот  азаматшасы болуды сол жақтан бастап үйрендім. Нағыз патриоттардың тобында осы сезімімді еселендіремін деп  жігерлі рухпен жалындап жеттім. Бірақ… мен күткендей болмады. Мұндағы халықтың  жүзінде Астананың ауа райы секілді, салқындық ызғары көбірек есетіндей. Елдің өркендеуі үшін емес, бір күндік  өмірі үшін алаңдаушылық байқалады. Бәрі асығыс. Айналаға зер салып, мейірім мен махаббат барын сезіне білмейтін секілді. Тіпті, қоғамдық көліктерде де жастардың орнынан қарғып тұрып, үлкенге орын беру әдебі саяздау көрінді.

Ал, ең бастысы, тіл мәселесіне келгенде, жүрегім расында да тоқтаусыз жылады. Себебі, Елбасының өзі айтқандай, «қазақпен қазақша сөйлесуді» мүлде ұмытқан. Бесіктен белі шықпаған қазақтың әп-әдемі қара домалақтары мен қаракөздері орысша шүлдірлейді. Бұларға үлгі болатын аға-әпкелерімізді де кезіктірмедім. Астанада «қазақ тілі» сән емес сияқты ма, қалай? Қазақ тілінде жазып келген түйіндемеме «Бұл жақта қазақшаны қабылдамайды, орысша жазғаның жөн болар» дегенді естігенде тіптен жағамды ұстадым. Ата-бабаларымыздың қып-қызыл қанымен жеткен бұл құндылығымызды қалайша менсінбей жүр мұндағылар?  Ананың ақ сүтімен дарыған туған тілімізге менсінбеушілік ел мақтайтын, үлгі тұтатын Астанада одырайып көзге басылғанда, қалған өңір қайтер екен. Елбасы биылғы жолдауында тіліміздің кең қолданысқа еніп келе жатқанын мақтанышпен жеткізді. «Ана тіліміз Мәңгілік Елімізбен бірге Мәңгілік тіл болды!» деді. Яғни, осы мәңгілікке жеткізу үшін мемлкеттік – ана тілімізде сөйлеуде көпке үлгі бола білгеніміз жөн. Жөн емес, тіпті тиіспіз! Армандардың мекені, болашақтың ертеңі болған Астана қаласында тұрып, патриот болмаудан, тілімізді шұбарлаудан ұялайық, астаналықтар! Біз Мәңгілік Қазақ Елі боламыз десек әр қайсымыз дәл осыдан бастаумыз керек!

 Ұлжан Шораева 

The post Астанаға Мәңгілік Қазақ Елі керек емес пе? appeared first on Қазақия газеті.

Демографиялық ғылымның майын ішкен, ұлт саны үшін шырылдап жүрген Мақаш Тәтімов ағамызды айтам. Әрине, ұлт тағдырына басқа ғалымдар бас қатырмай жүр деуден аулақпыз. Бірақ, Махаң бұл жөнінде «азарттың азарты» десем артық айтқандық болмас. «2014 жылдың наурызындағы санақта 17 207 006 адам болыппыз» дейді. Бірақ сол халықтың 9,4 миллоны тас көшеде жүрсе, ауылда жалаң аяқ ыстық құм басып жүргені 7,7 миллон екен. Жұмыстың жоқтығы амалсыз, ауылды қалаға «дедектеткені» рас. Кейбір қазақтың ата мекенінен байғыз қонатын мұржа ғана қалғаны ақиқат. Мүмкін арқалы таланттардың, талассыз дарындардың күрт кемуін осы тұстан іздесе қайтеді? Ал бар зиялы қауымды, ұсақталып кеткенін де қаладан іздесем қайтеді? Қыран бүркіттей сілкінген қартты мен үнемі ауылдан көргенмін. Абыз ақсақалды да, айдай әдемі  ақылды әжені, ибалы қызды, инабатты келінді, жігерлі жігітті, арманшыл баланы  өмірге әкелген ауыл сияқты болып тұрады маған.

Шырт мінез әсте онан білінбейді,

Арайлап атқан таңдай күлімдейді.

Ауылдың қариясы мақтан етіп,

Алдымнан кесе өтпейтін келін дейді, — деп жазыппын жеңгеме арнаған балауса өлеңімде. Сол ұрпақбыз ғой, ауылды аңсай беретін. Бар ізеттілік, бар адалдық, бар қасиеттілік сол ауылда қалып қойғандай көріне беретіндігі де сондықтан болар. Өзге ұлттың шашбауын көтеріп, ығына жығылып жатырмыз. Сол баяғы «кеңестік дәуірдің» қазығын шыр айнала беретініміз неліктен?

- Қазақстанда 135 ұлт өкілі барын айта береміз, айта береміз. Қызылорда облысындағы ұлт өкілдеріне бөлінетін қаржының есебі жоқ. «Ойбай, ынтымаққа сына түспесін!» деп олардың бар жағдайын жасаумен келеміз. Бәріне арналған орталық бар. Оны ұстап тұрудың бар машақаты бюжеттің мойнында. Мен бір ала бүлік араға жік салудан аулақпын. Ал, өзіміздің ұрпақ санын көбейтуге үлесін қосып жүрген «Алтын алқалы» аналардың проблемасына келгенде,  жергілікті билік оларды сарсаңға салатыны несі? «Алдымен басыңа қыл, сосын барып досыңа қыл» деген сөз сірә осындайдан қалған шығар, — дейді Қамбар Келімбетов ағамыз өз сөзінде.

Иә, жапон елінде «130 тұрмақ, 200 ұлттың өкілін табуға» болады деген-тін  Махаң өзінің бір сұхбатында жаңылмасам. Бірақ солардың өзге ұлт үшін жалбақтап, алдына түсіп «ай да шап» болып жүргені жоқ шығар, біздей? Ал тілімізге келсек, ол таусылмайтын мәңгілік түйткілге айналды. «70 пайызға жетсек, ұлт мәселесі өздігінен шешіледі» дейді маман. Бірақ, «оған дейін мәңгүрттеніп кетпейміз бе» деген сауал тұр көкіректі қақ жарып, қабырғаны сыздатып…

- Қызылорда мұнайлы аймақ болғасын шетелдіктерді көп кездестіріп қаламыз. Қарап отыр-мын, байқап жүрмін. Дүкенге келсе олардың көлігінен домалап түсіп жатқан қазақ жігіттері. Шылымын, сусынын алып, әуреге түсіп жүргені. Құдды бір солардың қолбаласы. Көргенде көзіңе жас тіреледі, жүрегің сыздайды. Өз жерінде өзі, өзгеге «лаппай» болып жүр, — деп ашынады бұл тақырыпқа келгенде Қамбекең.

- Ең бірінші Қызылорда мұнайына қожайын болып, канадалықтар келгенде шетелдіктермен жұмыс барысында ортақ тіл табыса алмадық. Ісіміз тығырыққа тірелді. «Отырсақ опақ, тұрсақ сопақ, болдық жергілікті мамандар. Ойлана, ойлана келіп, олардың қойнына қыз салдық. Сонан барып ісіміз оңға басты, — дейді мұнай саласының бір бұрынғы басшысы. Ал, керек болса! Осындай ұлтсыздықты, осындай бейшаралықты көргенде шынымен  «Мәңгілік ел» көзден бұлбұлдай ұшып кетердей көресің, сенімің селдіреп кетердей шошынасың. Ұлттық сананың қажеттілігінен гөрі  сапасына не жетсін, — дейсің амалың құрып.

Айтпақшы жоғарыдағы тілге тиек еткендей әйел мен еркектің артық- кеміне келсек, Қызылорда ол жөнінен мақтана алады. Өйткені, Сырдағы әйелдерден екі-ақ еркек кемшін. Атап айтсақ, 1000 әйелге 998 еркектен келіп тұр. Айырмашылығы екі еркек қана…

Жеткер Жүсіп,Қызылорда

The post Ұлт туралы толғансақ… appeared first on Қазақия газеті.